تقدیر و تشکر
ساعت ٩:٢٦ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٢/۳٠ : توسط : مریمی
به پاس تعبیر عظیم و انسانی شان از کلمه ایثار و از خودگذشتگان
به پاس عاطفه سرشار و گرمای امیدبخش وجودشان که در این سردترین روزگاران بهترین پشتیبان است
به پاس قلب بزرگشان که فریاد رس است و سرگردانی و ترس در پناهشان به شجاعت می گراید
و به پاس محبت های بی دریغشان که هرگز فروکش نمی کند


این مجموعه را به استاد عزیزمان سر کار خانم فخرالسادات حسینی لر کارشناس ارشدروانشناسی تربیتی تقدیم می نماییم.
دانشجویان کارشناسی ابتدایی مرکز تربیت معلم شهید ش

 


 
املا(زهرا رنجبر)
ساعت ٩:۱۳ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٢/۳٠ : توسط : مریمی

تعریف املا

املا یک مهارت زبانی بیانی است.املا فرایند انتقال زبان گفتاری به شکل نوشتاری براساس نمادهای ترسیمی و اصول قواعد دستور زبان است.(هادگز 1982).                                                         نکاتی که درتعریف فوق وجود دارد به شرح زیر است.

1-   املای  کلمات یک تکلیف بسیار پیچیده است. زیرا فراگیری آن از یک سو به میزان آمادگی دانش آموز در صحبت کردن و از سوی دیگر به میزان تبحر در ساخت و فراگیری اصول الفبای فا رسی یا نظام نمادهای نوشتاری یعنی شناخت حروف و شناخت و روخوانی کلمات وابسته است.

2-   در املا نمادهای نوشتاری شامل اصول حروف الفبا و قواعد دستور زبان فارسی جانشین نمادهای گفتاری می شود.

3-   املا همان صحبت کردن است با املا صحبت و محاوره های روزانه درقالب حروف وکلمات به صورت عینی و مشاهده پذیر معرفی می شود.

نظام نمادهای نوشتاری زبان فارسی

نظام نمادهای نوشتاری شامل اصول و حروف الفبا و قواعد دستور زبان است  زبان فارسی دارای 32 حرف با علامت یا شکل به شرح زیر است:

(الف بپ ت-ثچ-ج حخ د-ذ ر-ز-ژ-س-ش-ص-ض-ط-ظ-ع-غ-ف-ق-ک-گ-ل-م-ن-و-ه-ی)

اکثرالفبای فارسی از یک قاعده منظمی پیروی کرده و دارای یک صدا هستند مانند: ب-پ-ج-ج-د-ر-ژ-ش-ف-ک-گ-م-ن

برخی دیگر از حرو ف ازیک قاعده ی منظم پیروی نمی کنند و اصطلاحا بی قاعده هستند  که به دوطبقه تقسیم می شوند:

1-   حروفی که صدای آنها یکسان ولی شکل متفاوت دارند شامل:(ت-ط)،(س-ص-ث)،(ح-ه)،(ذ-ز-ض-ظ)،(ع-ء)،و (غ-ق).

2-   حروفی که دارای چند صدای متفاوت هستند شامل حروف ( و ه ی )

مصوت ها یا حروف صدادار درزبان فارسی شامل(اً، اً،آ، او،اٍ،ای) است. مصوت ها نقش بسیار مهمی را در تلفظ کلمات ایفا می کنند.

اصول آموزش املا

1-   فراگیری املا با کاربرد آن در کلاس درس  حاصل می شود.

معلمان در ارتقای علاقه دانش آموزان به لغات و بهبود نگر ش آنها نسبت به املا نقش حیاتی دارند.دانش اموزان باید احساس کنند که در یادگیری املا موفق خواهند بود از این رو فرصتی فراهم آورید تا دانش اموزان به طور مستمر از طریق نوشتن هدفمند به تبادل پیام اقدام کنند.

محیط کلاس را با استفاده از تراکت هایی که حاوی حروف لغات و قواعد دستوری است غنی کنیم.

2-   خطا یا اشتباه های املایی شاخصی برای تشخیص مراحل تحول ویا اختلالات ویژه ی یادگیری در دانش اموزان است از فرم های تحلیل خطاهایی املایی اطلاعات بسیار مفیدی در مورد بردهایی که دانش اموز در املا از ان استفاده می کند فراهم می اورد.

کلمه های درست

 

کلمه های نادرست

حافظه دیداری

حافظه شنیداری

تجسم دیداری

 سازماندهی فضایی

قواعد دستور زبان

حراست

هراست

×

 

 

 

 

سیب

سیو

 

×

 

 

 

سارا

 

 

 

×

 

 

درو

دور

 

 

 

×

 

صابون

سابون

×

 

 

 

 

 زیور

ذیور

×

 

 

 

 

سفید

سبید

 

×

 

 

 

 گاو

کاو

 

 

×

 

 

 هزیمت

هزمیت

 

 

 

×

 

هوا

حوا

×

 

 

 

 

خواهر

خاهر

×

 

 

 

 

مستان

مستام

 

×

 

 

 

پاس داشت

پاس داشت

 

 

 

 

×

جمع کل

5

3

2

2

1

 

برای تسهیل یادگیری املا مهارت های خودسنجی را در دانش آموزان پرورش دهید.

-         اصول وفنون یافتن اشتباه های املایی و نحوه ارزشیابی به دانش آموزان آموزش دهید.

-         دانش اموزان را تشویق کنید تا پیشرفت های خود را ارزشیابی و میزان تحقق اهداف املا و نیز فعالیت های جبرانی برای اصلاح آن را پیش بینی کند.

3-   دانش آموزانی که در املا به حد تبحر می رسند از انواع راهبردها و روش های مناسب برای نوشن شکل صحیح کلمات استفاده می کنند.

به دانش اموزان باید انواع روش های یادگیری نوشتن شکل صحیح کلمات اموخته شود روش های یادگیر ی می تواند دیداری شنیداری- لامسه ویا ترکیبی از هرسه باشد.

چند نمونه از روش اموزش مهارت املا که درمدارس اکثر کشورهای پیشرفته به اجرا در می ایند

روش اول : مهارت های نیمه آوایی وپیش ارتباطی

پایه تحصیلی : اول تا پنجم ابتدایی

هدف : پرورش دانش هماهنگی صدا  - حروف

مواد اموزشی : کارت های حاوی کلماتی که صدای حروف اول انها به یکدیگر شباهت دارد.

(همانند ابر- امین ) با توجه به دروس موجود در کتاب " بخوانیم " پایه اول ابتدایی تعداد کلماتی که صدای حروف آنها مشابه تفریبا برابر 45 کلمه می باشد.که با این تعداد می توان 25 مجموعه کارت درست کرد

کارت ها می تواند توسط معلم و یا با همکاری دانش اموزان و والدین انها تهیه کرد

شیوه اجرا : گروهی یا انفرادی

زمان اجرا 25 دقیقه

معلم کارت های حاوی کلمات  را به صورت انفرادی و یا گروهی بین دانش اموزان توزیع می کند معلم بچه ها : من یک کلمه می گویم شما به کارت های خود نگاه کنید وکلماتی که صدای حروف اول انها با کلمه ای که من گفتم شباهت دارد انتخاب کنید و به من بگویید.

برای مثال معلم کلمه آب  را می گوید و دانش اموزان در کارت های خود کلمه آرد، آبی، آسمان و... را پیدا کرده به نوبت برای معلم تکرار می کند این روش چند بار تکرار می شود.

معلم :بچه ها حالا من یک کلمه می گویم شما سعی کنید بدون نگاه کرد ن به کارت های خود یک کلمه که صدای حرف  اول آن با کلمه ای که من می گویم مشابه است در ذهن خود پیدا کنید وبگویید دانش اموزان به ترتیب کلمات مشابه را از ذهن خود فراخوانده و به معلم می گویند این روش چند بار تکرار می شود.

معلم : خوب بچه ها سه کلمه می گویم و شما باید بگویید که کدام یک از کلمات صدای حر ف اول آنها بایکدیگر مشابه و کدامیک متفاوت است معلم سه کلمه را ذکر می کند دانش اموزان به ترتیب کلمات با صدای مشابه و متفاوت را از یکدیگر تشخیص داده وبه معلم می گویند

درس دوم : مهارت های نیمه آوایی و پیش ارتباطی (2)

پایه تحصیلی اول تا پنجم ابتدایی

پرورش دانش اوایی

مواد آموزشی : تعدادی دکمه به مقدار لازم و یک صفحه مقوایی که به 10بخش مربع شکل همانند شکل زیر تقسیم شده است

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شیوه اجرا: گروهی یا انفرادی

زمان اجرا 25 دقیقه

معلم کلاس دانش اموزان با بخش کردن کلمات آشنا می کند سپس از آنها می خواهد تا با کف زدن تعداد بخش های یک کلمه را مشخص کنند

معلم : بچه ها من یک کلمه می گویم شما با کف زدن آن کلمه چند بخش است کلمه باران چند بخش است بله 2 بخش است.برای (با ) کف بزنید برای ( ران ) کف بزنید دانش اموزان برای (با) و (را) جداگانه کف بزنند این روش را با دیگر کلمه های کتاب تکرار کنید

اکنون زمان ان است که دانش اموزان کلمات آموخته شده براساس صدایی که دارند طبقه بندی کنند به بچه ها بگویید صفحه مقوایی خود را که به10 قسمت مربع شکل تهیه شده جلوی خود بگذارند

معلم :بچه ها من الان یک کلمه می گویم شما به تعداد صداهایی که یک کلمه دارد در خانه های صفحه مقوایی دگمه بگذارید مثلا کلمه سبد چند صدا دارد؟ چند دگمه در خانه های صفحه مقوایی بگذاریم ؟ بله سبد سه صدا دارد س ب د باید در سه خانه دگمه بگذارید

 

 

 

 

 

 

 

-          

-          

-          

درس سوم : مهارت های پیش ارتباطی و نیمه اوایی سوم

پایه تحصیلی اول ابتدایی ( پس از پایان درس چهارم از اموزش نشانه ها تا پنجم ابتدایی )

هدف : شناخت نقش ومفهوم (کلمه ) در جمله

مواد اموزشی : یک متن خواندنی که با استفاده از کلمات کتاب درس تهیه شده است

این متن باید حداقل 4 و حداکثر 10 جمله داشته باشد

شیوه اجرا گروهی یا انفرادی

زمان اجرا :30 دقیقه

متن تهیه شده را در اختیار دانش اموزان قراردهید دانش اموزان باید کلمات خوانده شده را به سرعت پیدا و با انگشت نشان دهند

معلم :بچه ها من خیلی ارام یک داستان برای شما می خوانم شما باید هرکلمه ای که می خوانم را سریع پیدا کنید وبا انگشت نشان دهید تمرین تا هنگامی که 80 درصد دانش اموزان موفق به یافتن سریع کلمات می شوند ادامه می یابد

معلم بچه ها حالا من روی تخته سیاه کلمات هرجمله را نامنظم می نویسم شما باید به من کمک کنید کلمه ها را مرتب کرده و در جای خود بگذارند تا جمله درست شود

معلم : کلمه های هر جمله را به صورت نامنظم می نویسد

معلم : خوب بچه ها اول باید کدام کلمه را بنویسم ؟ بله کلمه (خانه ) بعد کدام کلمه را ؟ بله کلمه ( پنجره ) بعد کدام را ؟ بله( دارد).آفرین جمله (خانه پنجره دارد) است این تمرین با دیگر جمله ها انجام دهید سپس از نوشتن کلیه جمله ها معلم اکنون می تواند هرجمله را با حذف یک کلمه مهم در تخته بنویسد و از دانش اموزان بخواهد کلمه حذف شده را حدس بزنند و آن را در دفتر خود بنویسند

درس چهارم : مهارت های پیش آوایی وآوایی 1

پایه تحصیلی اول تا پنجم ابتدایی

هدف پرورش دانش مربوط به ارتباط صدا وحرف

مواد اموزشی : کتاب های داستانی ساده که کلمات ان با خط درشت نوشته شده باشد این کتاب دانش آموزان باید از خانه همراه خود به مدرسه بیاورند

شیوه اجرا انفرادی یا گروهی

زمان اجرا 25 دقیقه

پس از اموزش حروف و صدای هریک از دروس کتاب (بخوانیم ) از دانش اموزان بخواهید کتاب های داستانی خود را باز کنند

معلم: بچه ها ما امروز با حروف وصدای( اٍ- ر-ه ) آشنا شدیم کتاب های داستانی خود را باز کنید و دور کلماتی که این حروف دارند دایره بکشید

دانش اموزان پس از اینکه کلیه کلمات مورد نظر مشخص کردند انها باید در دفتر خود رونویسی کنند

 معلم کلاس نمونه ای از نوشته های دانش اموزان را به صورت تصادفی جمع اوری می کند و انها را به صورت طبقه بندی شده روی تخته سیاه می نویسد

او ابتدا به تعداد حروف اموزش داده شده ستون هایی روی تخته سیاه ترسیم میس کنند برای مثال با توجه به اینکه تعداد حروف درخواستی برابر 4 است معلم چهار ستون روی تخته ترسیم می کند

 سپس در بالای هرطبقه حروف می نویسد و در پایان کلیه کلماتی را که دانش اموزان تهیه کرده اند در زیر حروفی که قبلا مشخص کرده است می نویسند

اٍ

 ِ

ـه

ه

اِمروز

حادِثه

حادثه

حشره

اِستراحت

صالح

سایه

راه

 

سپس دانش اموزان کلمات طبقه بندی شده در دفتر یادداشت می کنند

برای دیدن روش های دیگر اموزش املا به کتاب ( راهنمای آموزش و ارزشیابی املا ) نوشته ایرج خوش خلق چاپ سوم مراجعه کنید

منابع :

 1- کتاب معلم ( راهنمای تدریس ) فارسی ( بخوانیم و بنویسیم )

2-کتاب راهنمای اموزش و ارزشیابی املا نوشته ایرج خوش خلق چاپ سوم

 

 

 

 

 


 
انشا ( خانم کریمی )
ساعت ٩:٠۱ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٢/۳٠ : توسط : مریمی

انشاء/ صغری کریمی

آموزش جمله‌سازی

پس از آموزش نوشتن غیرفعال (رونویسی) و آموزش نوشتن نیمه‌فعال (املا) به مرحله آموزش نوشتن فعال یا خلاق می‌رسیم. با درس جمله‌سازی آغاز می‌شود و با درس انشا ادامه می‌یابد. دانش‌آموزان به این مهارت دست می‌یابند که پیامهای خود را به صورت فرایند سخن نوشتاری، تولید و به مخاطب فرضی یا واقعی ارائه نمایند.

جمله‌سازی در واقع مقدمه‌ای است برای آماده‌سازی دانش‌آموزان در درس انشا با انواع جمله‌های خبری، پرسشی، امری و تعجبی آشنا شوند.

انواع تمرینات جمله‌سازی:

1. جمله‌سازی شفاهی

الف) تمرین پرسش و پاسخ

ب) دوباره‌سازی

ج) جمله‌سازی با کلمات داده شده

2. تشخیص صحت جمله

مثال: حسن به مدرسه رفت.                        خرس پرواز کرد.

3. تغییر کلمات جمله

مثال: تضاد: امروز هوا خیلی سرد بود.            امروز هوا خیلی گرم بود.

زمان آینده: امروز به مشهد می‌روم.               فردا به مشهد خواهم رفت.

4. جورکردن گروه کلمات

الف) ایران                نان ‌می‌پزد

ب) گندم                  را در فصل پاییز می‌کارند

ج) نانوا                             کشور ماست

5. پرکردن جای خالی جمله

مثال: با چای ..... می‌خورند. (سیب، قند، گوشت، میوه)

فردا به مدرسه ...... (نمی‌روم، نمی‌خورم، نمی‌شویم، نمی‌توانیم)

6. منظم‌سازی جملات درهم ریخته

مثال: سینما، به، دیروز، دوستم، رفتم، با، من

7. گسترش جمله‌ها

مثال: حسن آمد. (یواش)                  حسن یواش آمد. (یواش)

ما با یاری خدا پیروز .... .

8. کوتاه‌سازی

مثال: حسن و برادرش به خانه ما آمدند. (آنان)

9. جمله‌سازی به کمک تصویر

10. تمرینات افزایشی

مثال: من سیب می‌خورم. (قرمز)              من سیب قرمز می‌خورم.

11. ترکیب جمله‌های ساده

مثال: آن مرد برادر حسن است. آن مرد کشاورز است.

آن مردِ کشاورز برادر حسن است.

12. جمله‌سازی با کلمات داده شده

13. جمله‌سازی در قالب پاسخ به پرسشهای مکتوب

 

 

انشا و روشهای آموزش آن

انشا مرحله نگارش فعال (خلاق) است که خود هدف غایی آموزش مهارت نوشتن می‌باشد. تمام مراحل قبلی نوشتن یعنی رونویسی، کلمه‌سازی، جمله‌سازی و املا در واقع مقدماتی هستند تا دانش‌آموز را آماده نگارش خلاق نمایند. در برنامه آموزش دبستانی نقش انشا این است که فرصتهای لازم را برای دانش‌آموزان جهت یادگیری مهارتهای متنوع نوشتن فعال فراهم کند؛ مانند نوشتن توصیفی، واقعه‌‌نگاری، خاطره‌نویسی و نامه‌نگاری شخصی.

انواع دیگر نوشتن خلاق مثل گزارش نویسی، زندگینامه نویسی (بیوگرافی)، سفرنامه‌نویسی، نوشتن نامه‌های اداری، قراردادها، صورتجلسه، شکواییه و نگارشهای ادبی (نمایشنامه، فیلمنامه، داستانک و داستان) را باید به مقاطع راهنمایی و دبیرستان محول کرد.

برخی از ملزومات تسلط بر نوشتن فعال (انشا) در دوره دبستان عبارتند از:

الف) توانایی به کارگیری اطلاعات، دانشها و تجربیات خود؛

ب) توانایی سازماندهی و نظم‌بخشی به افکار، مقاصد و نگرشهای خود؛

ج) توانایی بهره‌گیری صحیح از عناصر زبانی به منظور بیان نوشتاری افکار، مقاصد و احساسات خود؛

د) توانایی استفاده از علائم نشانه‌گذاری.

این ملزومات پایه‌های درست نویسی را بنا می‌نهد. اما موضوعاتی که انتظار می‌رود یک دانش‌آموخته دوره دبستان بر نگارش آنها مسلط باشد عبارتند از:

1.      خلاصه‌نویسی متون داده شده؛

2.      تشریح وضعیت یک مکان مشخص یا یک موقعیت ویژه یا یک شیء؛

3.      توصیف یک رویداد یا واقعه (واقعه‌نگاری)؛

4.      یادآوری و توصیف یک ماجرای شخصی (خاطره‌نویسی)؛

5.      ارتباط نوشتاری با افراد دیگر به وسیله‌ نامه (نامه‌نگاری شخصی).

تحقق این پنج نوع نگارش به روش یا روشهای تدریس ویژه‌ای هم نیاز داریم.

روشهای آموزش انشا:

1.      روش سنتی؛

2.      روش الگوهای نوشتاری؛

3.      روش مراحل نگارش؛

4.      روش تلفیق جمله‌ها؛

5.      روش رابطه‌ها؛

6.      روش نظریه جهانی.

1. روش سنتی: معلم، یک یا چند موضوع را انتخاب می‌کند و از دانش‌آموزان می‌خواهد درباره‌ی یک موضوع مطالبی بنویسند. سپس چند دانش‌آموز انشاهای خود را در کلاس قرائت می‌کنند. البته گاهی معلمانی که دلسوزترند و یا علاقه‌مندی بیشتری نسبت به درس انشا دارند. انشاهای بقیه دانش‌آموزان را هم جمع‌آوری کرده، و برخی از اشکالات آنان را گوشزد می‌نمایند. «فرآیندهای نگارش» تکیه کند بر «محصول نگارش» تأکید دارد.

تجربه‌ی چندین ساله وجود درس انشا در مدارس ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان نشان می‌دهد که شمار زیادی از دانش‌آموزختگان مقاطع مختلف آموزش و پرورش به هیچ‌وجه به مهارتهای نوشتن فعال (خلاق) دست نمی‌یابند و از برآوردن کوچکترین نیازهای ارتباطی نوشتاری خود عاجزند. این ضعف، دلایل زیادی دارد اما دلیل عمده آن را باید در حاکمیت روش آموزش سنتی انشا دانست.

2. روش الگوهای نوشتاری: دانش‌آموزان قبل از اینکه از قدرت تفکر تثبیت شده‌ای برخوردار باشند می‌توانند تقلید از یک سبک نوشتاری را فرا بگیرند.[1] معلم با ارائه انواع نوشته‌ها، از دانش‌آموزان می‌خواهد به تکمیل، تفسیر، ساده‌کردن و بازنویسی آنها بپردازند. دانش‌آموزان پس از مواجه‌شدن با متون از قبل نوشته شده، با تقلید از آنها به یادگیری نوشتن می‌پردازند. ایراد این روش نیز این است که تا حد زیادی به محصول نوشتار توجه دارد و دانش‌آموز را با فرآیند نوشتار فعال درگیر نمی‌کند.

3. روش مراحل نگارش: این روش بر این نظر استوار است که باید دانش‌آموزان را از فرآیندهای نوشتاری آگاه کرد. فرآیند نوشتار را شامل سه مرحله دانسته‌اند:

الف) مرحله پیش از نگارش؛

ب) مرحله نگارش؛

ج) مرحله ویرایش و بازبینی.

الف) مرحله پیش از نگارش. این مرحله را «مرحله برنامه‌ریزی» می‌نامیم. دانش‌آموزان باید با مطالعه و مراجعه به اطلاعات و تجربیات خود آنچه را می‌خواهند روی کاغذ بیاورند مشخص کنند. در این مرحله می‌توان با ارائه منابع تصویری، نوشتاری، پرسش و پاسخ، توضیح مفاهیم و ... دانش‌آموزان را آماده انشانویسی نمود.

ب) مرحله نگارش. در این مرحله معلم کلاس را به یک کارگاه هنری- آموزشی تبدیل می‌کند و با انتخاب موضوعی واحد یا چند موضوع، ضمن آموزش نگارش به دانش‌آموزان بر «چگونگی نوشتن» آنان نظارت می‌کند و در حین کار ایرادات آنان را گوشزد می‌نماید. بدین ترتیب او به صورت واقعی و عینی در جریان عمل نوشتن شاگردان خود قرار می‌گیرد و در حقیقت در این مرحله تعامل معلم- شاگرد در فرآیند    تدریس- یادگیری به طور واقعی تحقق می‌یابد. همچنین به دانش‌آموزان اجازه داده می‌شود که با هم مشورت کنند و آزادانه به اظهار‌نظر و یاری یکدیگر بپردازند. بدین ترتیب، کارگروهی و «شیوه‌ی تدریس بحث و گفتگو» در کلاس جریان می‌یابد و کلاس به صورت یک کارگاه هنری- آموزشی به کار خود ادامه می‌دهد.

ج) مرحله ویرایش و بازبینی. در این مرحله دانش‌آموزان به کمک معلم (به تنهایی یا به صورت گروهی) به بازبینی و ویرایش انشاهای خود می‌پردازند. در مرحله مذکور متن از لحاظ انتخاب واژگان مناسب، مناسب بودن جمله‌ها و سازماندهی مناسب، پاراگرافها، علائم نقطه‌گذاری و نشانه‌گذاری، پروراندن مناسب محتوا و ... بازبینی می‌شود  در عین حال ضمن اصلاح انشاهای نوشته شده، اشکالات نوشتاری دانش‌آموزان هم آشکار می‌شود که این امر به معلم اجازه می‌دهد برای رفع آنها تمرینات مناسبی در نظر بگیرد.

4. روش تلفیق جمله‌ها: این روش در واقع یک روش ترکیبی است، چرا که هم از برخی جنبه‌های روش الگوهای نوشتاری و هم از برخی جنبه‌های روش مراحل نگارش سود می‌جوید.[2] اما اساس نامگذاری این روش بر این اصل استوار است که در این روش به «جمله‌های زبان نوشتاری» اهمیت خاصی داده می‌شود. جمله وجود مستقلی است که باید در کانون توجه واقع شود، زیرا دارای مرزهای مشخصی است و به دلیل کوتاه بودن و اختصار (نسبت به پاراگراف)، اصلاح و ویرایش آن برای دانش‌آموزان آسان می‌باشد. طرفداران این روش معتقدند نباید دانش‌آموزان را به یکباره با مسائل پیچیده نوشتن درگیر کنیم، بلکه بهتر است جمله را محور کار قرار دهیم. سپس رفته‌رفته دانش‌آموزان را هدایت کنیم تا با ترکیب جمله‌‌ها متن مورد نظر را بنویسند. بدین ترتیب اصل «آموزش از ساده به مشکل» نیز رعایت می‌شود. روش الگوهای نوشتاری از سنتهای ادبی ریشه گرفته است و روش تلفیق جمله‌ها برگرفته از مطالعات زبانشناسی می‌باشد.

5. روش رابطه‌ها: این روش بر رابطه‌هایی تأکید دارد که میان نویسنده، خواننده و موضوعِ نوشته وجود دارد و طبق این روش آ«وزش درس انشا مستلزم برقراری ارتباط صحیح میان این سه است.

نوشته‌های کودکان، نخست جنبه خود محوری دارد، چراکه آنان اغلب برای خواننده‌ای بسیار نزدیک و درباره موضوعاتی بسیار خصوصی می‌نویسند. از آنجا که ارتباط زبانی و از جمله ارتباط نوشتاری، گذشته از جنبه‌های فردی به جنبه‌های زندگی اجتماعی انسان نیز مرتبط است باید دانش‌آموزان را آماده سازیم تا از خودمحوری بکاهند و بتوانند درباره‌ی موضوعاتی بنویسند که خوانندگان بیشتری را در برگیرد.

در واقع مخاطب دانش‌آموزان در درس انشا در بیشتر موارد فقط معلم کلاس می‌باشد و صرفاً در نامه‌نگاری است که در ظاهر، مخاطب آنان پدر، مادر و ... است که البته آن هم ساختگی می‌باشد، و در واقع دانش‌آموزان نامه‌ها را هم برای ارائه به معلم می‌نویسند نه پدر و مادر خود.

در شرایط واقعی، زمانی که انسان به نوشتن می‌پردازد همواره به یک مخاطب یا گروهی از خوانندگان می‌اندیشد و نوشته‌های خود را با آنان سازگار می‌کند. نویسنده همواره اندیشه‌ها و قضاوتهای خوانندگان، توانش خواندن آنان، میزان تأثیر نوشته بر آنان و مواردی از این قبیل را در نظر دارد. اما همان‌طور که اشاره شد، دانش‌آموزان در درس انشا، مخاطبی بجز معلم برای نوشته‌های خود نمی‌یابند. برخی پژوهشگران برای رفع این مشکل پیشنهاد کرده‌اند که در کلاس ترتیبی داده شود تا دانش‌آموزان آگاهانه با مخاطبین زیر ارتباط نوشتاری برقرار کنند:[3]

الف) خود دانش‌آموز؛

ب) معلم انشا (و البته معلمان دیگر)؛

ج) مخاطبین آشنا (مثل:‌پدر و مادر،[4] دوستان همکلاس، مسئولان کشور و ...)؛

د) مخاطبین ناآشنا و عام (مثل: زنان روستایی، کارگران معدن، جانبازان و ...).

می‌توان با کمک ادارات آموزش و پرورش، بین بچه‌های دوره دبستان در سراسر کشور در قالب «دوستان مکاتبه‌ای» ارتباطات نوشتاری برقرار کرد تا بدین وسیله با معضل عدم وجود مخاطب مناسب در آموزش درس انشا مقابله نمود.[5]

6. روش نظریه جهانی: این روش بر این بنیاد نظری استوار است که اگر کسی می‌خواهد درباره چیزی مطلبی بنویسد، باید درباره آن اطلاعات کافی و دیدگاه روشنی داشته باشد. در واقع نوشتن کارآمد و صحیح براساس نظریه نویسنده در مورد جهان شکل می‌گیرد. نظریه براساس «قضاوت» شکل می‌گیرد و با «اطلاعاتِ صرف» متفاوت است. جوزفین مایلز[6] در این باره می‌گوید: موضوعِ «شهر من» سوژه جالبی برای انشا نیست اما «شهر من دوست‌داشتنی نیست» موضوع مناسبی است. وی استدلال می‌کند که این سخن دانش‌آموزان مبنی بر اینکه «من نمی‌دانم چه بنویسم» از فقدان قضاوت در مورد سوژه مورد نظر سرچشمه می‌گیرد. بنابراین، باید علاوه بر ارائه اطلاعات و دانش به دانش‌آموزان در یک زمینه خاص آنان را به ارزشیابی قضاوت در آن زمینه تشویق کرد تا بتوانند با استفاده از قضاوتهای خود مطالبی بنویسند.

انواع نگارش ویژه دانش‌آموزان دوره دبستان

الف) خلاصه‌نویسی متون داده شده.[7] هر نوشته‌ای را به دو صورت می‌توان خلاصه کرد یکی با «حذف مطالب زاید» به ترتیبی که کلمات و عبارات نویسنده‌ی اصلی تا حد امکان حفظ شود و دیگری به صورت «نقل به مضمون» و کوتاه کردن مطلب یا بازنویسی.

روش نخست یعنی حذف مطالب زاید، بیشتر در خلاص‌نویسی مقاله‌ها و سخنرانیها برای درج در روزنامه‌ها و مجلات و یا رسانه‌های دیگر استفاده می‌شود و می‌توان آن را «شیوه مطبوعاتی» نامید. طریقه دوم، برای خلاصه‌کردن کتابهای علمی و داستانی متداول است.

اما آنچه در خلاصه‌نویسی حایز اهمیت است:

1- در مرحله اول باید نوشته را بدقت خواند و با درک مفهوم درست آن، زیر مطلب اصلی و مهم خط کشید؛

2- ضمن مطالعه، واژه‌های مترادف را که دارای یک مفهوم هستند حذف کرد؛

3- نکات مهم یادداشت شده را به صورت متوالی درآورد؛

4- متن جدید را خوانده، با واژه‌های مناسبی (مانند: و، در ضمن، علاوه بر این، زیرا، بنابراین، اما، از طرف دیگر، هر چند و ...) بین آنها ارتباط منطقی جدیدی برقرار ساخت؛

5- کوشش نمود که به اساس مطلب لطمه‌ای وارد نشود و آنچه حذف شده است، واقعاً زاید باشد؛

6- با مطالعه مجدد متن، قواعد درست‌نویسی مانند هماهنگی زمان افعال، پاراگراف‌بندی و قواعد املایی و رسم‌الخطی را مراعات نمود؛

7- اگر احساس شد کار با موفقیتی نسبی انجام گردیده است آن را تمام شده تلقی کرد. در غیر این صورت در مراحل انجام شده تجدید نظر نهایی اعمال نمود.

ب) تشریح وضعیت یک مکان، شی یا شخص (توصیف عینی).[8] در این نوع توصیف از دانش‌آموزان خواسته می‌شود به وصف ساده‌ترین اشیاء، مکان یا یک انسان بپردازند. مثل توصیف یک صندلی، خودکار، کیف، باغچه حیاط، عکس، کلاس، خانه، تابلوی نقاشی و .... با تمریناتی که دانش‌آموزان برای توصیف عینی انجام می‌دهند انتظار می‌رود به اهداف زیر دست یابند:

1. مشاهده دقیق اطراف خود؛

2. توجه به جزئیات و کشف چیزهای تازه؛

3. شجاعت بیان نظرات و عقاید شخصی خود.

مشاهده در نوشتن انشاهای توصیفی و حتی غیرتوصیفی نقش مهمی دارد. با ترتیب‌دادن گردشهای علمی- آموزشی برای دانش‌آموزان و بردن آنان به پارک، موزه، سینما و ... می‌توان آنان را به مشاهده دقیق و نوشتن مشاهدات خود عادت داد؛

هنگامی که توصیف انسان به عنوان موضوع انشا مطرح می‌شود می‌توان از سه منظر به آن نگریست:

الف) توصیف فیزیکی فرد؛

ب) توصیف حرکات جسمی فرد؛

ج) توصیف رفتارها و منش فرد.

الف) توصیف فیزیکی فرد. برای نوشتن خصوصیات فیزیکی هر فرد باید به توضیحاتی که برای هر عضو وجود دارد توجه کرد:[9]

هیکل: چهارشانه، مردانه، لاغر، نحیف، چاق، میانه‌بالا، خوش‌تراش، درشت

بینی: قلمی، کشیده، عقابی، باریک، پهن، گوشتی، سربالا

سبیل: پرپشت، کم‌پشت، هیتلری، چخماقی، از بناگوش در رفته

ب) توصیف حرکات جسمی فرد. برای نوشتن حرکات جسمی فرد می‌توان توضیحات زیر را در نظر داشت:

راه‌رفتن: پرشتاب، عجولانه، تیز، متین، خرامان، چابک، فرز، کند و ... .

خندیدن: با دهان باز، زهرخند، نیشخند، لبخند، قهقهه و .... .

گریستن: با صدای بلند، هق‌هق، با صدای خفه و ... .

ج) توصیف رفتارها و منش‌فرد: برای نوشتن طرز رفتار و توصیف منش فرد می‌توان توضیحات را در نظر گرفت:

رفتار: عجول، آرام، عصبی، مهربان، باگذشت، فداکار، پرحرف، کم‌حرف، زودرنج، صبور، بی‌دست و پا، زرنگ، منظم، بی‌نظم، شوخ، جدی، متلک‌گو، حرف‌خور، شیرین‌گفتار، گزنده، بشاش، شادمان و ... .

منش: ورزش دوست، اهل مطالعه، دیندار، خوش‌برخورد، هنردوست، مردم‌دار و ... .

ج) خاطره نویسی:یکی از انواع نوشته های پر جاذبه و شیرین و خواندنی خاطرات و یادداشت های روزانه است که علاوه بر ثبت و ضبط رویدادهای زندگی نوعی تمرین و ممارست در نویسندگی به شمار می آید که اگر دانش آموزان عادت کنند هم به تمرین نوشتن پرداخته اند و هم بر تجربیات خود در نوشتن افزوده اند . بنابر این به معلمان کلاس های چهارم و پنجم توصیه می شود دانش آموزان را تشویق نمایند که برای خود دفتری تهیه کنند وبه آنان بیاموزند که لازم نیست هر روز مسائل تکراری زندگی را بنویسند مگر اینکه در هر یک از این وقایع حادثه ای نو نهفته باشد.

د) نامه‌نگاری: همه ما در روابط عاطفی و اجتماعی خود نیاز به نامه نوشتن داریم. نامه‌نگاری، در واقع از ضروری‌ترین مهارتهای نوشتن فعال است که دانش‌آموزان باید از همان دوره دبستان یا بخشی از آن، یعنی «نامه‌نگاری شخصی» آشنا شوند. سپس در مقاطع بعدی تحصیلی نامه‌نگاری اداری را هم بیاموزند.

معلمان درس انشا در کلاس پنجم باید اصول نامه‌نگاری شخصی را به دانش‌آموزان بیاموزند. در زیر به برخی از این اصول اشاره می‌کنیم.

1.   نثر نامه‌های شخصی باید از طرفی عاری از واژه‌های دشوار و ادیبانه باشد و از طرف دیگر باید از واژه‌های عامیانه نیز به دور باشد. همچنان که در نوشتن نامه‌های شخصی از به‌کارگیری واژه‌های پر طمطراقی مثل مستطاب، مرقومه‌ی پرفیض خودداری می‌شود، از به کارگیری واژه‌های عامیانه چاکر، عزت‌زیاد، گرام هم اجتناب باید کرد.

2.   صفتهایی که در نوشتن نامه به کارگرفته می‌شود باید در خور شخص مخاطب باشد. مثلاً نمی‌توان نوشت مادر محترم و مدیر عزیز؛ بلکه باید نوشت مادر مهربان، مدیر محترم، پدر عزیز و معلم گرامی.[10]

3.   در نوشتن نامه باید هدف خاصی دنبال شود، مثل رساندن خبر جدیدی به یک دوست، دعوت به یک مهمانی یا جشن، درخواست ارسال یک کتاب یا چیزی دیگر و ... . با هدفمندی نامه، نگارش آن نیز آسان می‌شود و دانش‌آموزان از پراکنده‌نویسی نجات می‌یابند.

4.   در نوشتن نامه باید همه قواعد املایی، رسم‌الخطی و اصول نشانه‌گذاریِ مورد پذیرش جامعه فارسی زبان رعایت شود.

5.   در نوشتن نامه بهتر است از خط نستعلیق تحریری (روزنامه‌ای) استفاده شود و از شکسته‌نویسی خودداری گردد، چرا که شکسته‌نویسی ممکن است درک مطلب و پیام نامه را دشوار سازد.

6.      در نوشتن نامه‌های دوستانه ذکر تاریخ، نام و نشانی نویسنده کاملاً ضروری است.

7.      به دانش‌آموزان آموخته شود که قواعد نوشتن نشانی در پشت و روی پاکت و جای تمبر را رعایت نمایند.

هـ) تبدیل گفتار به نوشتار: در درس انشا می‌توان از ارتباط زبان شفاهی و مکتوب بخوبی استفاده کرد. دانش‌آموزان دبستان به طور طبیعی رشد زبانی خود را طی کرده‌اند و در ساعات متمادی‌ای از روز از زبان گفتاری استفاده می‌نمایند. بنابراین از ذخیره واژگانی و اطلاعات و تجربیات زبانی نسبتاً خوبی برخوردارند. معلمان در درس انشا می‌توانند از این توانایی زبان گفتاری آنان برای تقویت زبان نوشتاری‌شان استفاده کنند.

معلم می‌تواند با کمک دانش‌آموزان ترتیبی اتخاذ کند که قطعه‌ای از زبان گفتاری در کلاس مطرح شود و پس از نوشتن آن روی تابلو از دانش‌آموزان بخواهد، متن گفتاری را به متن نوشتاری تبدیل کنند. البته این تمرین را باید از سطح جمله شروع کرد و سپس به متن رسید.[11] مثال:

- داداشم واسه تولدمامانمون یه کیف خرید، منم واسش یه کتاب خریدم.

- برادرم برای تولد مادرمان یک کیف خرید، من هم برای او یک کتاب خریدم.

داداش        برادر، واسه        برای، مامان       مادر، یه        یک، واسش        برای او، منم        من هم

 

منابع : دکتر بهمن زندی ( روش تدریس فارسی)

 

 

 

 

 



[1] فلاد (1369)، ص 159.

[2] همان، ص 160.

[3]  Wary, David & Jane Medwell (1995), p. 124.

[4] البته این امر مستلزم همکاری کامل والدین با مدرسه است.

[5] این پیشنهاد می‌تواند پایه‌های یک طرح آزمایشی را فراهم نماید.

[6]  Josephine Miles

[7] زندی (1375)، ص 6.

[8] روحانی (1373)، ص 24- 63.

[9] ذوالفقاری (1375)، ص 98.

[10] کاسب (1375)، ص 167.

[11] تفاوتهای زبان گفتاری و نوشتاری فارسی در همه سطوح و آوایی، صرفی، نحوی و واژگانی وجود دارد که در این کتاب مجالی برای طرح آنها نیست.


 
اختلال در نوشتن ( خانم دشمیر )
ساعت ۸:٥۸ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٢/۳٠ : توسط : مریمی

) به نام خالق مهربان (نر گس دشمیر0اختلالات یادگیری ونوشتن)

انسان یگانه موجودی است،بوسیله ی نوشتن اندیشه  های خود را انتقال می دهد0نوشتن یکی ازشیوه های مهم ارتباطی است 0لوین درسال(2002)

مطرح کرد که درانسان چهارمسیرحرکتیوجود داردکه شامل1-حرکات درشت2-حرکات ظریف

3-حرکات نوشتاری 4-حرکات کلامی 0درحرکات

درشت شامل غضلات بزرگ می شود که در ورزش کردن و کار کردن استفاده میشود0

 درحرکات  ظریف شامل عضلات دست وپا

وانگشتان می شود0درحرکات کلامی شامل حرکات مربوط به گفتارمی شود0حرکات نوشتاری

شامل فعالیت های مربوطبه نوشتن می شودو

انگشتاندرحرکات نوشتاری دخالت فعال دارند0مهارت های حرکتی که برای نوشتن مورد

نیازهستندمتفاوت هستند،مثلابرای قیچی کردن موردنیازاست ممکن است کودکدروصل کردن

قطعات اسباب بازی مهارت داشته باشدامادست نویس اوخوانا نباشد0باید بدانیم که دست نویس با مهارت بیانی سخن گفتن تفاوت دارد بدین معنی که سخن گفتن از نظر برون داد حالت ثابتی دارد درحالی که نوشتن مستلزم مهارتهای بینایی وحرکتی است0

ترون نقل میکند :دست نویس یک مهارت ادراکی ،حرکتی پیجیده است که وابسته به رسش ویکپارچگی مهارت های شناختی ،ادراکی وحرکتی می باشد واز طر یق آموزش رشد پیدا می کند0

بهترین تعر یفی که از دست نویسی می توان ارایه داد:

توانایی کپی برداری از روی حروف واعداد به صورت خوانا ودرمدت زمان معین 0

خانم مونته سوری می نویسد : باید بپذیریم دنیا را از طریق عمل می توان به دست آورد ونه صرفا ازطریق تفکر وتعمق0

دست ها از چشم ها بسیار مهمتر هستند ودست است که مسیر تکا ملی مغز را پس از تولد هدا یت می کند من دست را ابزار مکاشفه می نامم دست لبه ی برنده ی ذهن است0

علائم اختلال در دست نویسی :

1.نا خوانا بودن علی رغم داشتن زمان مناسب ونیز توجه کافی .

2.بی ثباتی :اندازه حروف در نوشته وشیب نوشته یکسان نیست.

3.کامل نبودن لغات یا حروف ،وجود کلمات یا حروف جا افتاده.

4.بی ثباتی در رعایت محد وده های کاغذ وخطوط.

5.بی ثباتی در رعایت محدوده های کاغذ وخطوط .

6. گرفتن غیر عادی قلم.

7.وضعیت غیر عادی مچ دست ،بدن یا کاغذ.

8.حرف زدن با خود هنگام نوشتن .

9.پایین بودن سرعت نوشتن و یا تلاش بسیار زیاد برای نوشتن .

10.هما هنگ نبودن محتوای نوشته دانش آموز با سایر مهارت های زبانی وی.

طبق تحقیقات انجام شده کودکانی که نقایص نورولوزیک

(عصب شناختی)دارند یا نقص در توجه ویا معلولیت رشدی دارند مشکلات در یادگیری دارند واین مشکلات یاد گیری باعث می شودکه در دست نویسی آ نها مشکل پیدا شود وبه تبع آن در انجام تکا لیف کتبی هم مشکل پیدا می کنند.

طبق نظر ارهات (1982)مها رتهای پیش نیاز نوشتن در دوره نوزادی روند رشدی خود را طی سه مرحله طی می کنند.

1.الگوهای ارادی اولیه دست وبازو که بیشتر جنبه های رشد رفلکسی ووضعیتی در آندر نظر گرفته می شود .

2.الگوهای ارادی اولیه ،شامل نزدیک شدن، گرفتن ،دست کاری کردن ورها نمودن اشیاءکه بیشتر جنبه های رشد شناختی رادر بر دارد.

3.مهارت پیش نیاز نوشتن که شامل گرفتن ابزار نوشتاری وتر سیم است که علاوه بر تلفیق دو مرحله ی قبل ،رشد مهارتهای درکی –حرکتی ورشد ادراک بینایی به آن اضافه می شود.

از نظر متخصصین زمان آمادگی لازم براب آموزش نوشتاری بحث های گوناگون وجود دارد.که بستگی به رسش کودکان تجارب محیطی ومیزان علاقه کودک بستگی دارد.

ارزیابی اجرای عملی دست نویس:

1.حوزه دست نویسی

.نوشتن الفباء

.کپی کردن

.املاء

.انشاء

2.اجزای خوانایی

.شکل حروف

.روی خط نویسی یا آگاهی نسبت به خط زمینه

.فا صله گذاری

.اندازه

.شیب

3. سرعت نوشتن

.انتظارات معلم کلاس می تواند بر سرعت دست نو یسی هر دانش آموز با همسالان خودش مقایسه کرد.

4.عوامل ارگونو میک

.وضعیت نشستن

.ثبات وتحرک

.نحوه گرفتن قلم

در کتاب سوم بنویسیم:

وقتی از دانش آموز میخواهد در درس شکل حروف خاص را پیدا کند در حوزه دست نویسی وارد شده وغیر ازآن توجه وتمرکز بر متن وحس بینایی راافزایش میدهد.

.در باره تصویر جمله بنویس/در حوزه دست نویس می باشد وجمله سازی و انشاء را تقویت می کند .

.هر یک از کلمه هارا به جمله ای وصل کن که با آن ارتباط دارد بر روی مهارتهای شناختی دانش آموزان کار می شودکه چگونهاز طریق حافظه بینایی وگفتاری واملایی وانشایی می توان این کار را انجام دهد.

.از روی سر مشق زیر بنویس بر اساس تعمیم دست نویسی کار می کندکه انجام تکا لیف به صورت کپی کردن می باشد.

.مخالف کلمات را بنویس جهت تقویت حافظه می باشد .

.بااستفاده از کلمات مشخص وداده شده و تصاویر مشخص دانش آموز جمله را کامل کند جهت تقویت ادراک بینایی می باشد.

مرتب کن تقویت ادراک بینایی میباشد.

.داستان نیمه تمام را تمام کن.تقویت حافظه وهماهنگ شدن مهارتهای زبانی دانش آموز با نوشته های کتاب می باشد.

.املاء داده شده به دانش آموز که کلمات غلط پاک شده است مربوط به تقویت حوزه دست نویسی میباشد  واملاء را در دانش آموز تقویت می کند.

.تمرین دسته بندی کلمات تقویت حافظه بینایی وادراکی می باشد.

.در تمرین نقا شی کشیدن هم تقویت حا فظه بینایی وادراکی می باشد..

 

.در کتاب بنویسیم چهارم ابتدایی:

.جمله ها را کامل کن تقویت حافظه بینایی وشناختی واملاء وانشاء می باشد.

.جمله ها را مرتب کن وداستان بنویس تقویت حافظه ومهارتهای شناختی واملاء وانشاء میباشد.

.تمرین به اطرافت نگاه کن  ویا آفریده های خدا را بنویس تقویت دقت وتمر کز وحرکات نوشتاری وحرکات کلامی می باشد.

.کلمه های هم معنی وکلمه های مخالف تقویت حا فظه گفتاری واملایی می باشد.

. در مورد تصویر بنویس تقویت مهارتهای بینایی وحرکتی وحرکات نوشتاری می باشد .

.کلمه ها رابه ترتیب حروف الفباء بنویس تقویت حرکات ظریف وحرکات نوشتاری می باشد.

.برای کلاس خود قا نون بنویس تقویت مهارتهای اجتماعی می باشد.

.با حرفهای زیر چند کلمه چهار حرفی بنویس تقو یت حافظه وتقویت حرکت نوشتاری می باشد.

.مانند نمونه جمله ها را در جدول بنویس تقویت  حرکات نوشتاری می باشد.

 

با تشکر .

منابع:

کتاب اختلالات نو شتاری

نویسنده:هداوند خانی .فاطمه

دانشجوی دکترا ی روانشناسی عمو می

 

 

 

 

 

 


 
توصیه هایی برای تقویت خواندن (مرضیه یزدانخواه کارشناس آموزش ابتدایی )
ساعت ٩:٥٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٢/۱٦ : توسط : مریمی

مرضیه یزدانخواه کارشناس آموزش ابتدایی 

 توصیه هایی برای تقویت خواندن

·      آموزش خواندن را از زمانی آغاز کنید که فراگیران شما به خوبی قادر باشند، هر کلمه را که می شنوند، درست تلفظ کنند و معنی و مفهوم آن را بدانند.

·      با تمرین و تکرار دانش آموزان را عادت دهید که در هنگام خواندن، شکل کلی کلمه را بخوانند و چشم آن ها روی اجزای کلمه مکث نکند.

·      به فراگیران عادت دهید که در هنگام خواندن کلمه ها، به معنی و مفهوم آن چه می خوانند، توجه کنند.

·      به فراگیران عادت دهید که در هنگام خواندن ، دایره ی دید خود را روی کلمه های بعدی آن جمله نیز گسترش دهند تا ارتباط کلمه های یک عبارت با مکث های نابجا قطع نشود.

·      به فرا گیران یاد دهید که در هنگام خواندن، با توجه به معنی جمله و نشانه های نقطه گذاری، آهنگی مناسب به کلام خود بدهند.آنان باید بدانند که تکیه ی صدا باید روی کدام کلمه یا کدام صدا در کلمه باشد؛ در کجا باید مکث کنند؛ باید بتوانند حالت های تعجب و شادی، طلب، خشم، خبر، سوال و . . . را با آهنگ صدا مجسم و بیان کنند.

·      دانش آموزان باید به تدریج عادت کنند کلمه هایی را که خوانده اند، بدون اعراب نیز بخوانند و درست تلفظ کنند.

·      خواندن را به صورت عادت در دانش آموزان درآوریم.

 فعالیت های آموزش برای پرورش مهارت خواندن

1- بازی با عددها و حروف

هدف :تمرین و خواندن یادگیری حروف و اعداد

به دانش آموز جدولی مانند جدول زیر می دهیم و از او می خواهیم که دور عدد یا حرف مشابه عدد و یا حرفی که در سمت راست قرار دارد، دایره بکشد :

ج

ح  ح  ج  خ  چ  خ  ح  

 

7

8  8  7  8  7  8  7 

ب

ب  ب  پ  ت  ب  ب  ت

9

6  9  2  6  9  9  2

ر

ز  ژ  ز  ر  ز  ر  ر 

2

3  2  4  2  3  3  2

 نکته : همین تمرین را می توان به سطح واژه نیز گسترش داد.

2-بازی با عدد ها و حرف ها

هدف : خواندن و تمرین و ترتیب حروف الفبا و ترتیب عددها.

معلم از دانش آموز می خواهد که عددها و حروف را به ترتیب به هم وصل کند و شکلی را که به دست می آید ملاحظه کند(شکل لیوان،شکل خروس و...)

3-دایره کشیدن دور حروف

هدف:تمرین یادگیری حروف و شناسایی آن ها وآشنایی با تلفظ آن ها.

به دانش آموز چند کلمه یا حروف می دهیم و از او می خواهیم تا برای مثال ،دور حروفی را که صدای (ا) می دهد خط بکشد (دایره بکشد)

4-دایره کشیدن دور عدد ها

هدف:تمرین یادگیری عدد ها

به دانش آموز یک سلسله اعداد می دهیم و از آن ها می خواهیم تا دور عدد هایی را که می شنود دایره بکشند .

نکته:این تمرین را به صورت گروهی و در پای تخته هم می توان انجام داد.

5-بازی با کارت

هدف:تمرین یاد گیری عددها و حروف

الف:به دانش آموز تعدادی کارت می دهیم که روی آن ها حروف الفبا نوشته شده است.او یک حرف را نشان میدهد و بقیه ی دانش آموزان باید بگویند که حرف بعد و یا حرف قبل از آن چیست؟

این بازی آن قدر ادامه می یابد تا حروف الفبا کاملا به ترتیب چیده شوند.همین بازی را می توانیم با عدد تمرین کنیم.

ب:می توانیم از دانش آموز بخواهیم ،با کارت های حروف الفبا یک کلمه بسازد و دانش آموزان دیگر آن کلمه را بخوانند.همین بازی را می توانیم با عددها تمرین کنیم.

نکته:این بازی را به صورت گروهی نیز می توان انجام داد.

6-اسم اشیای موجود در کلاس

میتوان اسم اشیای موجود در کلاس یا کارگاه آموزشی را روی کارت هایی نوشت و روی اشیا چسباند و خواندن آن ها را تمرین کرد. سپس در هر جلسه آن ها را روی اشیا برداشت و از دانش آموزان خواست که این کارت ها را دوباره روی اشیای مربوط بچسبانند.

نکته:این بازی را به خاطر محدود بودن اشیای کلاس و کار گاه آموزشی،می توان با تصویر نیز انجام داد.

7-اسم دانش آموزان

هدف:خواندن اسامی افراد و آشنایی با اسامی

معلم اسم دانش آموزان را روی کارت هایی می نویسد و به آن ها می دهد تا کم کم بتوانند نوشته ی اسم خود و دانش آموزان دیگر را شناسایی کنند.

می توان این کارت ها را بین دانش آموزان پخش کرد و از آن ها خواست تا کارت اسم هر دانش آموز را به خودش بدهند.

8-دسته بندی کلمه ها

هدف:آشنایی با کلمه ها و خواندن آن ها.

کارت هایی را که روی آن ها اسم حیوانات ،میوه ها،رنگ ها،و... وجود دارد،بین دانش آموزان پخش میکنیم و از آنها می خواهیم تا به طور گروهی ،آن ها را باز شناسند و در گروه مربوط قرار دهند (کارت رنگ ها با هم ،میوه ها با هم و....)

9-بازی با کلمه ها و تصویر ها  

هدف:تمرین کلمه هایی که قبلأ درس داده شده است .

الف:معلم کارت تصویرها و کارت اسم های هر تصویر را بین دانش آموزان پخش می کند و آن ها باید هر تصویر را با اسم مربوط به آن جور کنند.

ب : این کارت ها را می توان از پشت روی میز گذاشت و هر یک از دانش آموزان می توانند دو کارت بردارند. اگر تصویر با لغت جور شد، دانش آموز امتیاز می گیرد. این بازی آن قدر ادامه می یابد تا تمام کارت ها با هم جور شوند. هر کس با هر گروهی که بیش ترین امتیاز را بیاورد، برنده است.

نکته 1 – به جای استفاده از کارت واژه و تصویر، می توان از کارت هایی با واژه های مشابه نیز استفاده کرد؛ برای مثال دو کارت که روی آن ها نوشته شده است؛ فارسی.)

نکته 2 – در سطوح بالاتر می توان روی کارت ها سوال و جواب های مربوط به هم را نوشت.

نکته 3 – می توان تصویر و واژه ی مربوطه یا پرسش و پاسخ را روی کاغذ داد و از دانش آموز خواست که آن ها را به هم وصل کند. 10- درست کردن کلمه با حرف ها

هدف : آشنایی با حرف ها و خواندن کلمه و تقویت واژگان .

به هر دانش آموز چند حرف مثل « ن، ا، د، ر،م» می دهیم و از او می خواهیم تا آن جا که ممکن است، با آن ها کلمه بسازد؛ مثل نادر، مادر، درمان، مادر و . . .

نکته : در سطوح بالاتر، می توانیم ساخت کلمه های مشکل تری را بخواهیم و یا به جای حرف ها به دانش آموز چند کلمه بدهیم تا جمله بسازد.

11- خواندن شعر و تطبیق صورت نوشتاری به صورت آوایی

هدف : تقویت مهارت خواندن.

معلم روی تخته، شعری را می نویسد که همه ی دانش آموزان آن را بلد هستند و آن را می خوانند معلم به واژه های شعر اشاره می کند. به این ترتیب دانش آموزان صورت آوایی را با صورت نوشتاری تطبیق دهند.

12 – دستور العمل های کوتاه

هدف : تقویت مهارت خواندن و فهم مطلب و اجرای آن. معلم دستور العمل های مختلفی را روی کارت ها می نویسد؛ «کتابت را بازکن!» و آن ها را به دانش آموز می دهد و از هر دانش آموز می خواهد که اگر می تواند، دستورالعمل خود را بخواند و آن را اجرا کند.

13- استفاده از واژه نامه

هدف : تقویت مهارت خواندن

معلم یک واژه نامه ی عکس دار را به ترتیب حروف های الفبا برای کلاس تهیه می کند؛ یعنی معلم تصویر آن چه را که دانش آموز یاد می گیرد و هم چنین اسم آن را روی یک برگه می چسباند و یک جمله ی کوتاه که آن کلمه در آن به کار رفته است، در زیر آن می نویسد. دانش آموزان هر وقت که بخواهند می توانند به آن رجوع کنند.

نکته 1: معلم می تواند برای درست کردن این واژه نامه از دانش آموزان کمک گیرد یا از آن ها بخواهد که در منزل برای خود چنین واژه نامه ای درست کنند.

نکته 2 : از این واژه نامه می توان در انجام تمرین ها و بازی های کلاسی استفاده کرد.

14- یافتن کلمه ها

هدف : تقویت مهارت خواندن و تمرین واژه های آشنا.

معلم، متنی را به دانش آموزان می دهد و از آن ها می خواهد تا دور کلمه هایی را که می دانند و می توانند بخوانند، خط بکشند.

15- متن خوانی

هدف : تقویت مهارت خواندن و مطابقه ی صورت آوایی و نوشتاری.

معلم متنی را که دانش آموزان می دهد و در حالی که آن ها به متن نگاه می کنند، آن را می خواند. سپس از دانش آموزان می خواهد که زیر لب و بدون صدا، متن را همراه او بخوانند.

16- یافتن کلمه های متفاوت

هدف : تقویت مهارت خواندن .

معلم دو متن را که با هم تفاوت های کمی دارند، به دانش آموزان می دهد و از آن ها می خواهد تا آن ها را با هم مقایسه کنند و تفاوت ها را بیابند.

نکته: این فعالیت را در گروه های دو نفری نیز می توان انجام داد.

17- روخوانی

هدف : تقویت مهارت خواندن و تلفظ صحیح.

معلم از یکی از دانش آموز می خواهد تا متن را جمله و با صدای بلند بخواند و دانش آموزان دیگر تکرار کنند. به این ترتیب ، همه با تلفظ صحیح آشنا می شوند.

نکته 1 : معلم می تواند هر جا که لازم می داند، تلفظ دانش آموزان را تصحیح کند یا خودش متن را بخواند و دانش آموزان تکرار کنند.

نکته 2 : در سطوح پایین تر می توان این تمرین و تکرار را برای کلمه ها نیز استفاده کرد.

18- خواندن و درک مطلب

هدف : تقویت مهارت خواندن و درک مفاهیم .

معلم متنی را در اختیار دانش آموزان می گذارد و به آن ها فرصت می دهد تا حداقل دوبار آن را بخوانند.

سپس تمرین های زیر را انجام می دهد:

الف : از دانش آموزان، پرسش های کلی می پرسد.

ب : از دانش آموزان می خواهد که یک بار دیگر متن را با دقت بخوانند و سپس از آن ها پرسش های جزیی تر و دقیق تر می پرسد.

پ : از دانش آموزان می خواهد تا آن چه را که فهمیده اند به زبان ساده بازگو کنند.

ت:از دانش آموزان می خواهد تا معنی واژه های جدید را حدس بزنند.

 ث: معلم چند جمله به دانش آموز می دهد و از او می خواهد تا با توجه به متن، تعیین کند که کدام جمله درست و کدام نادرست است.

19- خواندن انتقادی

هدف : درک معنی و تفسیر متن.

معلم، متنی را به دانش آموز می دهد تا بخواند و سپس پرسش هایی از متن می کند، بعد از دانش آموز می خواهد تا نظرش را درباره ی آن چه نویسنده بیان کرده است بگوید.

20- جدول

هدف : پیدا کردن کلمه ها در جدول و تقویت مهارت خواند.

الف : تعدادی واژه به دانش آموز داده و از او خواسته می شود تا واژه ها را در جدول پیدا و رنگ کند؛ یا می تواند دور آن ها خط بکشد؛ برای مثال؛ نماز، ایران ، میهن ، دریا ، امید، بادبزن، مامان و مهر

ا

س

م

ت

م

م

ی

ه

ن

ا

ی

و

ر

م

م

د

ر

ی

ا

ا

ب

ا

د

ز

ن

 

ب : می توان جدولی به دانش آموز داد و از او خواست تا کلمه هایی را که دوبار در جدول آمده اند، پیدا کند.

پ : تعدادی کلمه و شماره به دانش آموز داده می شود تا آن ها را در جدول قرار دهد.

ت : تعدادی پرسش که پاسخ آن ها یک کلمه است، به دانش آموز می دهیم و سپس از او می خواهیم تا کلمه را در جدول قرار دهد. این جدول می تواند مانند جدول های معمولی، شماره ای باشد، یا این که با کنار هم قرار دادن پاسخ هایی که دانش آموز داده است می توان جمله ای به دست آورد . در این مورد می توان به جای پرسش ، از تصویر اشیا، حیوان ها و . . . استفاده کرد.

ث : می توان جدولی را به دانش آموز داد و از او خواست تا حرف خاصی یا حرف هایی که صدای خاصی مثل : / z/ دارند، یا حرف های بدون نقطه را پیدا کند.

21 – خواندن ترکیب های وصفی واضافی

هدف : تقویت مهارت خواندن و درست خوانی

الف : معلم ترکیب های وصفی و اضافی مثل:مادر خوب ،معلم مهربان ،در کلاس و پایه میز را روی تخته مینویسد و از دانش آموزن می خواهد تا آنها را با صدای بلند بخوانند. این تمرین را به صورت فردی ،گروهی . کلاسی می توان انجام داد.

ب:معلم می تواند متنی را به دانش آموزان بدهد و از آنها بخواهد تا هر جا که لازم است ،کسره ی اضافه (-ِ)بگذارند.

22-خواندن کلمه های دارای «ـه» و «ه»

هدف:تلفظ درست « ـه » و « ه » و این  که: آیا درآخر کلمه ( e ) تلفظ می شود و یا ( H ) .

الف : معلم روی تخته، کلماتی را که پایان آن صدای /e/ می دهند می نویسد و چند بار تلفظ می کند. سپس از دانش آموزن می خواهد تا آن ها را به صورت فردی، گروهی، یا کلاسی تلفظ کنند؛ مثل خانه، شانه، میوه و خنده.

معلم کلمه هایی را که پایان آن ها « ه » با صدای /h/ می باشد می نویسد و سپس آن ها را تلفظ می کند. آن گاه از دانش آموزان می خواهد تا آن ها نیز کلمه ها را به صورت فردی، گروهی و یا کلاسی تلفظ و تکرار کنند؛ مثل : ماه ، راه ، سیاه و کوه.

ب : معلم می تواند در مرحله ی بعد، این کلمه ها را در هر هم بیامیزد و از دانش آموز بخواهد که آن ها را تلفظ و سپس تفکیک کند ( دور آن هایی که صدای /h/ می دهد، خط بکشد. )

پ : معلم می تواند متنی را به دانش آموزان بدهد و از آن ها بخواهد تا دور کلمه هایی را که در پایان صدای /e/ می دهند، خط بکشند و سپس آن ها را با صدای بلند بخوانند.

23 – خواندن کلمه های دارای ابدال

هدف : آموزش کلمه هایی که داری ابدال می باشند و صورت نوشتاری و آوایی آن ها با هم مطابقت نمی کند.

معلم کلمه هایی مانند : شنبه – انبر – تنباکو و انبار را به دانش آموز می دهد و می خواهد آن ها را تلفظ کند ( باید توجه داشت که در خواندن این کلمه ها، واج / n/ قبل از /b/ تبدیل به ( m ) می شود.

سپس معلم می تواند این گونه کلمه ها را برای آن ها بخواند و آن ها هم صورت صحیح آن را بنویسند.

24 – خواندن کلمه های داری « واو معدوله »

هدف : آموزش تلفظ این گونه کلمه ها که حرف « و » در آن ها تلفظ نمی شود.

معلم کلمه هایی مانند خواهر ، خوان، خویش ، و خوار را به دانش آموزان می دهد و آن ها را تلفظ می کند . دانش آموزان به صورت گروهی و فردی آن ها را تلفظ و تکرار می کنند، سپس معلم می تواند آن ها را در مقابل کلماتی مانند خون، خوب ، اخوان، و غیره بیاورد تا دانش آموزان آن ها را باز شناسد.

نکته : همین ترین را برای « ی » در آخر کلمه هایی با صدای : /a/،/i/،/y/  یا برای همزه  که سه شکل نوشتاری : «ؤ» ، «ئـ» و «أ» دارد می توان ارائه داد و به آموزش تلفظ آن که ممکن اس (a) یا (y) باشد پرداخت.

25 – بازی با حرف های الفبا

هدف : آشنایی با حرف های الفبا از طریق بازی.

-        دو سری کارت که روی آن ها حرف های الفبا نوشته شده است، به دو گروه می دهیم و از آن ها می خواهیم که حرف ها را مرتب کنند. هر گروه که زودتر کار خود را تمام کند، برنده است.

-        می توانیم از دانش آموزان بخواهیم؛ حرف های کلمه ای را که به آن ها می دهیم،پیدا کنند و در کنار هم قرار دهند.

-        یا می توانیم از دانش آموزان بخواهیم، حرف های اسم خود را پیدا و مرتب کنند.

نکته : بازی با کارت را می توان تا کلمه های مترادف، مخالف هم آوا ،هم شکل (هم نویسه)بی نقطه،با نقطه چند حرف با یک صدا ،یک حرف با چند صدا و .... نیز توسعه داد.

26-مرتب کردن

هدف:آشنایی با تلفظ واژه ها و ترتیب حرف های الفبا

می توان به دانش آموز چند کلمه داد و از او خواست تا آنها را بر اساس حرف های الفبا مرتب کند .

27-وصل کردن

هدف:تقویت مهارت خواندن

میتوان چند جمله و چند تصویر مربوط به هم را به صورت نا منظم به دانش آموز داد و از او خواست تا تصویر ها و جمله های مرتبط را به هم وصل کند.

28-دنبال کردن چند دستورالعمل

هدف:تقویت مهارت خواندن.

معلم چند دستورالعمل مرتبط با هم را به دانش آموز می دهد و از او می خواهد تا آن ها را به ترتیب انجام دهد.

این دستورالعمل میتواند برای کشیدن یک تصویر ،یا برای انجام دادن کاری مثل آشپزی و یا ساختن ماکت باشد. یا حتی می تواند برای یافتن یک کلمه یا یک مفهوم باشد.

برای مثال:

الف:حرف دوم«بار»را در خانه ی چهارم جدول بگذار

ب:حروف اول «یار»را در خانه ی دوم بگذار

پ:حرف آخر «تهران»را در خانه ی پنجم بگذار

ت:اولین حرف کلمه ی «امروز»را در خانه ی اول بگذار

ث:دومین حرف کلمه ی«پرنده»را در خانه ی سوم بگذار

ا

ی

ر

ا

ن

 

نکته:می توان دستورالعمل کاری مثل«آشپزی» را به دانش آموز داد و از او خواست تا ان ها را با ذکر شماره مرتب کند .

برای مثال : خاموش کردن گاز-ریختن نیمرو در بشقاب – آوردن ماهیتابه - شکستن تخم مرغ-روشن کردن گاز و ریختن روغن در ماهیتابه.                           

29- کلمه های هم نویسه

هدف:تلفظ صحیح کلمه های هم نویسه با توجه به بافت جمله

معلم،کلمه هایی مثل «گُل»و «گِل»را که به یک صورت نوشته می شوند،اما به طور متفاوتی خوانده می شوند و معنی متفاوتی دارند در جمله به دانش آموزان می دهد و از آن ها می خواهد تا جمله را بخوانند و تلفظ صحیح ان ها را با توجه به جمله باز شناسند.

نکته:همین تمرین را برای کلمه هایی که تکیه ی متفاوت دارند،مثل «ولی»به معنی «پدر و مادر»و «ولی»به معنی «اما»می توان اجرا کرد.

30-نمایش رادیویی

هدف:توصیف موضوع ها ،وقایع و رویداد ها و تقویت مهارت خواندن.

معلم نمایشی را برای اجرا آماده می کند. نقش هر دانش آموز را برای او شرح می دهد. دانش آموزان باید بعد از یک تمرین کوتاه ،به ترتیب نقش ،متن خود را بخوانند.

31-خواندن جمله های نا دستوری

هدف:تشخیص ساختار جمله های پایه ی فارسی

معلم به دانش آموز چند جمله می دهد و می گوید که آن ها را بخواند و هر یک که مطابق با ساخت نوشتاری معیار است ،با علامت  مشخص کند .

نکته:معلم می تواند جمله هایی با دو سبک گفتاری و نوشتاری به دانش آموزان بدهد و از آن ها بخواهد که آن ها را بخوانند واین دو سبک رااز هم باز شنا سند.

32-متن خوانی

هدف:تمرکز و دقت در هنگام خواندن

-معلم متنی را در اختیار دانش آموزان قرار می دهد و از آن ها می خواهد تا مورد خاصی مثل نام حیوانات یا کلمه های تشدید و ...را در متن پیدا کنند.

- معلم متنی را در اختیار دانش آموزان قرار می دهد و از روی آن می خواند.او به عمد بعضی قسمت ها را اشتباه می خواند.دانش آموزان باید به دقت گوش دهند تا هر جا که اشتباهی رخ داد،اشتباه را اصلاح کنند:یا با هم بگویند:«غلطه!آی غلطه!»سپس معلم از آنها ،درست آن را بخواهد.

33-کلمه های دارای تشدید

هدف:آموزش صحیح خواندن کلمه های دارای تشدید0

معلم،کلمه هایی را که تشدید دارند،به دانش آموزان می دهند و سپس آن ها را برای دانش آموزان تلفظ می کند. دانش آموزان نیز به صورت فردی یا گروهی تکرار می کنند.

معلم می تواند از دانش آموزان بخواهد تا کلمه های دارای تشدید را با صورت های متقابل بدون تشدید(بَنا و بَنّا)در قالب تمرین هایی شناسایی کنند«برای مثال،آن ها را در جمله بیاورد و بگوید:

«دور آن هایی که تشدید دارند،دایره بکشید.»

این تمرین را می توان در تقابل با واژه هایی که دو حرف یکسان در کنار هم دارند ،اما تشدید ندارند ،مثل پاییز مورد اجرا قرار داد.

34-استفاده از نگاره ها

هدف:صدا آموزی به کمک نگاره ها و تصویر ها

- چند تصویر به دانش آموز می دهیم و از او می خواهیم تا اسم هر یک و صدای اول آن ها را بگوید.

- چند تصویر به دانش آموز می دهیم و از او می خواهیم تا صدای آخر آن ها را بگوید.

- چند تصویر به دانش آموز می دهیم و از او می خواهیم تا بگوید که صدای آخر کدام کلمه ها شبیه هم هستند و کدام ها فرق دارند.

- چند تصویر به دانش آموزمی دهیم و از او می خواهیم تا به تعداد بخش های آن کلمه، دایره بکشد.

 منا بع کل مطالب گروه خواندن :

 

 

١. ماها نه ی پژوهش ،شماره 34 تیر ماه 1383

٢. نظام آبادی عاشوری  فاطمه ،مطالعه حافظه ی کوتاه مدت و بلند مدت از مجله ی رشد آموزش ابتدایی سال هفتم ،شماره ی 8 ص29

٣.محمد ناعمی  علی، روان شناسی آموزش خواندن همیل و بارتل ،ترجمه فارسی 1379

۴.سنگری محمد رضا ،علیزاده فاطمه صغری ،) آموزش خواندن وخلاصه ای از برگزاری آزمون پرلز( ، 

۵ . زندی، بهمن، 1386، روش تدریس زبان فارسی ـ دوره ابتدایی 

6 . تبریزی  مصطفی  ، 1378 ، چاپ چهارم  ، درمان اختلات دیکته نویسی

 


 
رشد زبان در پیش دبستانی وابتدایی(دولتی)
ساعت ۱٢:٢٤ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٢/۱٥ : توسط : مریمی

رشد زبان در دورۀ پیش از دبستانی:

واژگان: کودکان در 6 سالگی تقریباً 000/10 کلمه را یاد می گیرند. (تقریباً روزی 5 کلمه) پژوهش ها نشان می دهد که آنها بعد از فقط یک مواجهه کوتاه می توانند کلمات تازه را به مفاهیم زیربنایی خود ربط دهند که به آن ربط دادن سریع می گویند. هنگامی که بزرگسالان شیئی را نام می برند به کودکان کمک می کنند تا معنی آن کلمه را درک کنند. طولی نمی کشد کودکان فعل را اضافه می کنند و به تدریج کودکان پیش دبستانی توصیف کننده ها را اضافه می کنند. (قرمز، گرد، غمگین و...) و از بین این توصیف کننده ها آنهایی را که راحت تر هستند زودتر بیان می کنند یعنی ابتدا بزرگ- کوچک و بعد بلند- کوتاه، بالا- پایین و بعد پهن و باریک را یاد می گیرند. کودکان پیش از دبستانی معنی کلمات جدید را به وسیلۀ مقایسه کردن آنها با کلمه هایی که از قبل یاد گرفته اند، درک می کنند.

دستور زبان: کودکان به طور طبیعی از ترتیبات جملات و گفتار بزرگسالات در فرهنگ خودشان پیروی می کنند (مانند ترتیب فاعل- فعل- مفعول در زبان انگلیسی) ولی به مرور در جملات تغییراتی را به وجود آورده و حتی حروفی را نیز به آنها اضافه می کنند مثلاً برای جمع (ها) اضافه می کنند مانند (گربه ها) و یا مثلاً از فعل (بودن) زمانهای گوناگونی را تشکیل می دهند (هست، هستند، بودند و ...) گاهی اوقات کودکان پیش از دبستان تمایل دارند ساختار جملات را تغییر دهند ولی به طور کلی در آخر سال های پیش از دبستانی کودکان اغلب ساختارهای دستوری زبان خود را به طور کامل به کار می برند.

مکالمه: کودکان علاوه بر فراگیری واژگان و دستور زبان باید یاد بگیرند که به صورت مناسب با دیگران ارتباط بر قرار کنند. که به آن کاربردشناسی می گویند. گاهی مهارتهای محاوره ای کودکان بی نتیجه می ماند و کاهل بیان نمی شود. مکالمات کودکان پیش از دبستانی در موقعیت های دشواری که نمی توانند واکنش شونده را ببینند یا وسایل کمکی مانند ایما و اشاره و چیزهایی که دربارۀ آنها صحبت می کنند، در دسترس نیستند پختگی لازم را ندارند.

 

کمک کردن به رشد زبان در اوایل کودکی:

تعامل پاسخگویان ماهر در دورۀ نوپایی و اوایل کودکی در رشد زبان بسیار اهمیت دارد. هنگامی که کودکان کلمات را درست به کار نمی برند بزرگسالان آگاه و دلسوز بازخورد مفید و روشنی می دهند مانند اینکه (نمی دانم کدام توپ را می خواهی) (آیا منظورت آن توپ بزرگ و قرمز است؟) اما چیزی که مهم است افراط و عیب جویی بزرگسالان می تواند موجب مآیوس کردن و عدم رشد زبان گردد بزرگسالان معمولاً با استفاده از دو راهبرد در مورد دستور زبان باز خورد غیر مستقیم می دهند: 1-تغییر شکل (بازسازی گفتار نادرست به شکل درست و 2-گسترش: (گسترش دادن گفتار کودکان و افزایش پیچیدگی آن و لی با این وجود بعضی از پژوهشگران در استفاده از این دو باز خورد تردید دارند و معتقد هستند که صرفاً قرار گرفتن کودکان در محیطی که سرشار از موارد درست دستوری باشد می تواند به رشد زبان کمک کند.

رشد زبان در دورۀ ابتدایی:

واژگان: در طول سالهای دبستانی، واژگان به چهار برابر افزایش و پیشرفت پیدا می کند و سانجام از 000/40 کلمه فراتر می رود یعنی به طور متوسط تقریباً روزی 20 کلمۀ جدید یاد می گیرد. ولی چون زبان نوشتاری خیلی بیشتر از زبان گفتاری واژگان متنوع تر و دشوارتری را نیاز دارد، روخوانی به رشد واژگان بسیار کمک می کند کودکانی که روزی 20 دقیقه به روخوانی مستقل می پردازد هر سال تقریباً با 2 میلیون کلمه روبه رو می شوند و می توانند کلمه ها را خیلی خوب و به صورت عینی توصیف کنند بنابراین برخورد متفکرانه و تحلیلی کودکان دبستانی با زبان به آنها امکان می دهد تا معانی چندگانه کلمات را درک کنند.

دستور زبان:

در طول سالهای دبستانی کودکان با افزایش واژگان و پیشرفت دستور زبان و استفاده از جملات مجهول و عبارتهای مصدری و ... می توانند از جملات درست و طولانی تری استفاده کنند.

 

یادگیری دو زبان در یک زمان:

در سرتاسر جهان، خیلی از کودکان به صورت دو زبانه بزرگ می شوند. به طور کلی به دو طریق می توانند دو زبانه شوند: 1-با فراگیری در زبان به طور همزمان در اوایل کودکی 2-با یادگیری زبان دوم بعد از تسلط یافتن بر زبان فرزندان والدین دو زبانه ای که هر دو زبان را در اوایل کودکی یاد می گیرند مشکلات خاصی در رشد زبان نشان نمی دهند ولی زمانی که کودکان بعد از صحبت کردن به زبان اول زبان دوم فرا می گیرند حدود 3 تا 5 سال نیاز دارند تا بر زبان دوم نیز تسلط پیدا کنند. البته سن خاصی برای یادگیری زبان دوم مشخص نشده ولی چیزی که اهمیت دارد باید یادگیری زبان دوم از کودکی آغاز شود. پژوهش ها نشان می دهد که دو زبان بودن پیامدهای مثبتی دارد کودکان دو زبانه نسبت به کودکان دیگر در آزمون های توجه انتخابی، استدلال تحلیلی، تشکیل مفهوم و انعطاف پذیری شناختی بهتر عمل می کنند همچنین در جنبه های خاصی از آگاهی زبان مانند تشخیص دادن خطاها، در دستور زبان و معنی پیشرفته تر هستند و در مجموع این توانایی ها، پیشرفت در روخوانی را نیز افزایش می دهد.


 
نظریه های رشد زبان(امیری)
ساعت ۱٢:٢۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٢/۱٥ : توسط : مریمی

  رشد زبان

هنگامی که ادراک و شناخت در طول نوباوگی بهبود می یابند، زمینه را برای پیشرفت خارق العادۀ انسان، یعنی زبان آماده می کنند. نوباوگان در نیمه دوم سال اول، در تشخیص دادن صداهای اصلی زبان خود و قطعه بندی جریان گفتار در واحدهای بیان، پیشرفت می کنند. آنها همچنین درک کردن معنی برخی کلمات را آغاز می کنند و در حدود 2 سالگی، اولین کلمات را بر زبان می آورند. کودکان نوپا یک زمانی بین 5/1 تا 2 سالگی، دو کلمه را ترکیب می کنند. کودکان در 6 سالگی واژگانی مشتمل بر تقریباً 10،000 کلمه دارند، با جمله های طویل صحبت می کنند، و در گفتگو کردن ماهر هستند.

برای درک کردن این تکلیف حیرت انگیز، به توانایی های متعددی که در استفاده انعطاف پذیر شما از زبان درگیر هستند فکر کنید. هنگامی که صحبت می کنید، باید کلماتی را انتخاب کنید که با مفاهیم اساسی که می خواهید انتقال دهید مطابقت داشته باشند.  بعد، باید کلمات را درست تلفظ کنید، که در غیر این صورت کسی شما را درک نخواهد کرد، بعداً باید با استفاده از قواعد دستوری پیچیده ای آنها را در عبارتهال و جملات ترکیب کنید. سرانجام اینکه باید از قواعد گفتگوی روزمره پیروی کنید- اظهارات مرتبط با آنچه که طرف مقابل شما گفته است را بیان کنید و از لحن صدای مناسبی استفاده نمایید.

نظریه های رشد زبان

در دهۀ 1950، پژوهشگران این عقیده را جدی نمی گرفتند که ممکن است کودکان خردسال بتوانند ویژگی های مهم زبان را درک کنند. در نتیجه، دو نظریۀ اول مربوط به نحوه ای که کودکان زبان را فرا می گیرند، دیدگاه هایی افراطی بودند. یکی از این نظریه ها، یعنی رفتارگرایی، رشد زبان را کاملاً ناشی از تأثیرات محیطی می داند. نظریۀ دیگر، یعنی فطری نگری فرض می کند که کودکان برای تسلط یافتن بر قواعد پیچیدۀ زبان خود، از پیش برنامه ریزی شده اند.

§       دیدگاه رفتارگرا:بی. اف. اسکینر (1957) که رفتارگرا بود، اظهار داشت که زبان مانند هر رفتار دیگری از طریقی شرطی سازی کنشگر فراگیری می شود. هنگامی که بچه صداهایی را از خود در می آورد، والدین صداهایی را که بیشتر به کلمات شباهت دارند با لبخند، بغل کردن، و صحبت کردن متقابل، تقویت می کنند. برای مثال، پسر بزرگ من دیوید، در 12 ماهگی چیزی شبیه به این را غان غون می کرد: "book-a-book-a-dook-a-dook-a-book-a-nook-a-book-aaa".  یک روز در حالی که او غان غون می کرد، آلبوم عکس او را بالا نگه داشتم و گفتم: "book". طولی نکشید که دیوید با دیدن کتاب ها می گفت "book-aaa".  

برخی رفتارگرایان معتقدند که کودکان برای فراگیری سریع اظهارات پیچیده ای مانند عبارت ها و جملات کامل، از تقلید استفاده می کنند. تقلید می تواند با تقویت همراه شود و به زبان کمک کند، مثل زمانی که مادری بچه خود را به این صورت ترغیب می کند: «بگو شیرینی می خوام» و بعد از اینکه بچه می گوید «شیرینی می خوام» او را تحسین می کند.

گر چه تقویت و تقلید به رشد اولیۀ زبان کمک می کنند، ولی بهتر است آنها را حمایت کنندۀ زبان و نه توجیه کنندۀ کامل آن در نظر بگیریم. کارولین یک روز گفت: «خلاقیت کاتلیندر زبان بسیار شگفت آور است. او کلمه ها را طوری ترکیب می کند که قبلاً هرگز آنها را نشنیده است. مثلاً وقتی از من می خواهد خرس اسباب بازی او را بدوزم، می گوید "سوزنش بزن".

مشاهدات کارولین دقیق هستند. کودکان خردسال اظهارات تازه ای را می آفرینند که توسط دیگران تقویت نشده یا از آنها تقلید نشده اند و هنگامی که از زبان دیگران تقلید می کنند، این کار را به صورت گزینشی انجام می دهند و عمدتاً روی ساختن واژگان خود و اصلاح کردن جنبه هایی از زبان تمرکز می کنند که در لحظه روی آنها کار کرده اند.

§       دیدگاه فطری نگر. نوم چامسکی (1957) زبان شناس، نظریۀ فطری نگر را مطرح کر د که به موجب آن، مهارت زبان حیرت انگیز کودکان خردسال را به صورتی که در ساختار مغز انسان حک شده است در نظر می گیرد. چامسکی با تمرکز روی دستور زبان، اظهار داشت که قواعد ساختار جمله به قدری پیچیده هستند که حتی کودکان خردسالی که از لحاظ شناختی خبره هستند نمی توانند آنها را مستقیماً یاد بگیرند یا کشف کنند. در عوض، او معتقد است که تمام کودکان با وسیلۀ فراگیری زبان به دنیا می آیند، یعنی سیستمی فطری که از مجموعه ای قواعد مشترک در تمام زبان ها تشکیل می شود. این سیستم به کودکان امکان می دهد تا صرف نظر از زبانی که می شنوند، به محض اینکه واژه های کافی داشته باشند، به صورت قانونمند زبان را بفهمند و صحبت کنند.

آیا کودکان به صورت زیستی برای فراگیری زبان آمادگی دارند؟ به نوزادان نسبت به صداهای گفتاری بسیار حساس هستند و شنیدن صدای انسان را ترجیح می دهند. به علاوه، کودکان در سرتاسر جهان طبق توالی مشابهی به نکات مهم زبان دست می یابند. در ضمن، به نظر می رسد که توانایی تسلط یافتن بر سیستم زبانی که از لحاظ دستوری پیچیده است، منحصر به انسان هاست، حتی بعداز آموزش زیاد، شمپانزه ها (که از نظر سلسله مراتب تکاملی به انسان ها نزدیکتر هستند) فقط بر واژگان اساسی و جمله بندی کوتاه تسلط می یابند.

به علاوه، شواهد مربوط به اینکه کودکی دورۀ حساس فراگیری زبان است با نظر چامسکی دربارۀ برنامه زبان مبتنی بر زیست شناسی هماهنگ است پژوهشگران توانایی زبان بزرگسالان ناشنوا را که اولین زبان خود را در سنین مختلف فرا می گیرند، بررسی کرده اند- نوعی زبان اشاره که ناشنوایان از آن استفاده می کنند. ناشنوایانی که این زبان را دیر یاد گرفتند، زیرا والدین آنها ترجیح می دادند از طریق گفتار و لب خوانی به آنها آموزش دهند، به خاطر ناشنوایی عمیق نتوانستند زبان گفتاری را فرا بگیرند. هماهنگ با مفهوم دورۀ حساس، آنهایی که زبان اشاره را در نوجوانی یا بزرگسالی یاد گرفتند هرگز به اندازه آنهایی که این زبان را در کودکی آموختند، ماهر نشدند. در عین حال، منتقدان نظریۀ چامسکی اظهار می دارند که این نظریه نیز رشد زبان را فقط تا اندازه ای توجیه می کند. اولاً، پژوهشگران نتوانسته اند سیستمدستور زبان واحدی را که چامسکیباور دارد زیر بنای تمام زبان هاست مشخص کنند ثانیاً، کودکان به آن سرعتی که نظریۀ فطری نگرتوصیه می کند، زبان را فرا نمی گیرند. پیشرفت آنها در تسلط یافتن بر ساختارهای جمله فوری نیست، بلکه تدریجی است و این بیشتر از آنچه که چامسکی تصور می کرد، از یادگیری و اکتشاف خبر می دهد.

سرانجام اینکه، در اغلب افراد، منطقه زبان عمدتاً در نیمکرۀ چپ قشر مخ قرار دارد، و این با نظر چامسکی که مغز از همان ابتدا برای پردازش زبان تخصصی شده، هماهنگ است. اما بحث ما این را نشان داد که مناطق زبان در قشر مخ زمانی شکل می گیرند که کودکان زبان را اکتساب می کنند. در ضمن، با اینکه نیمکرۀ چپ به پردازش زبان گرایش دارد، اگر در جند سال اول صدمه ببیند، مناطق دیگر مسئولیت آن را به عهده می گیرند. بنابراین، جانبی شدن زبان در نیمکرۀ چپ برای استفادۀ مؤثر از زبان ضروری نیست. به علاوه، تصویربرداری از مغز نشان می دهد که چند منطقه در قشر مخ به فعالیت های زبان کمک می کنند.

§       دیدگاه تعامل گرا. در سال های اخیر دیدگاه جدیدی دربارۀ رشد زبان پدیدار شده است که بر تعامل بین توانایی های درونی و تأثیرات محیطی تأکید می کند. یک نوع از نظریۀ تعامل گرا، دیدگاه پردازش اطلاعات را در مورد رشد زبان به کار می برد. نوع دوم بر تعامل اجتماعی، تأکید می کند.

§       شماری از نظریه پردازان پردازش اطلاعات فرض می کنند که کودکان یا به کار توانایی های شناختی نیرومند، به محیط زبان پیچیده خود معنی می دهند این نظریه پردازان اشاره می کنند که مناطقی از مغز که مخزن زبان هستند، بر توانایی های ادراکی و شناختی مشابه، مانند توانایی تجزیه کردن طرحهای موسیقی و دیدارینیز تأثیر می گذارند.

نظریه پردازان دیگر، این دیدگاه، این دیدگاه پردازش اطلاعات را با دیدگاه فطری نگر چامسکی ترکیب می کنند. آنها قبول دار ند که نوباوگان به طور حیرت انگیزی گفتار و اطلاعات دیگر را تجزیه و تحلیل می کنند، اما معتقدند که این توانایی ها احتمالاً برای توجیه کردن تسلط بر جنبه های سطح بالاتر زبان، مانند ساختارهای دستوری پیچیده، کافی نیستند.

تعامل گراهای دیگری تأکید دارند که مهارت های اجتماعی و تجربیات زبان کودکان در رشد زبان عمیقاً دخالت دارند. در این دیدگاه تعامل گرای اجتماعی، کودک فعال، که برای معنی دادن به زبان استعداد دارد، برای ارتباط برقرار کردن تلاش می کند. او در انجام این کار، به مراقبت کنندگان خود علامت می دهد که تجربیات زبان مناسب را تأمین کنند، که به او کمک می کنند محتوا و ساختار زبان را به معانی اجتماعی آن ربط دهد.

اولین کلمات

در نیمۀ دوم سال اول، نوباوگان معنی کلمات را می فهمند. هنگامی که کودکان 6 ماهه کلمه «ماما» یا «بابا» را در حال نگاه کردن به ویدیوهای والدین خود شنیدند، به ویدیوی والدی که نامیده شده بود طولانی تر نگاه کردند. اولین کلمات گفتاری، در حدود 1 سالگی، بر شالودۀ حسی- حرکتی که پیاژه شرح داد و بر طبقاتی که کودکان در 2 سال اول تشکیل می دهند استوار هستند. معمولاً آنها به آدمهای مهم («ماما»،«بابا»)، حیوانات («سگ»،«گربه»)، اشیایی که حرکت می کنند («ماشین»،«توپ»)، غذاها («شیر»،«سیب»)، اعمال آشنا («خیس»،«داغ») اشاره دارند. کودکان نوپا در 50 کلمۀ اول خودبه ندرت چیزهای بر تحرکی مثل «میز» یا «گلدان» را نام می برند.

برخی از کلمات اولیه با دستاوردهای شناختی ارتباط دارند. برای مثال، تقریباً در زمانی که کودکان نوپا در مسئله های پایداری شیء مهارت کسب می کنند، از کلمه های ناپدید شدن، مانند («همه رفتند») استفاده می کنند و اظهارات موفقیت و شکست («اون هاش!»«اوه اوه!») زمانی پدیدار می شوند که کودکان نوپا بتوانند مسئله های حسی حرکتی را به طور ناگهانی حل کنند.

غیر از شناخت، هیجان نیز بر یادگیری اولین کلمه ها تأثیر دارد. در آغاز، بچه های 5/1 ساله وقتی که کلمه جدیدی را فرا می گیرند، آن را به صورت خنثی بیان می کنند. برای یادگیری، آنها به گوش کردن دقیق نیاز دارند و هیجان قوی، توجه آنها را منحرف می کند. اما هنگامی که کلمه بهتر یادگرفته شدند، کودکان نوپا صحبت کردن و ابراز احساسات را ادغام می کنند (بلوم، 1998). کودکان در پایان سال دوم، نامیدن هیجان های خود را آغاز کرده و از کلماتی مانند «شاد» «عصبانی» و «غمگین» استفاده می کنند.


 
آموزش و پرورش پیش دبستانی(صدیقی)
ساعت ۱٢:۱٥ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٢/۱٥ : توسط : مریمی

چرا آموزش ابتدایی در دوره پیش از دبستان اهمیت دارد؟

آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان برای رشد کلی و همه جانبه کودک اهمیت بسزایی دارد بویژه در موارد زیر:

-        شش سال اولیه زندگی کودک سالهایی حساس هستند زیرا میزان رشد در این سالها نسبت به مراحل دیگر رشد، سرعت بسیار بیشتری دارد.

-        پرورش کامل استعداهای کودک، بویژه در این سالها، نیاز به محیطی محرک و برانگیزنده دارد.

-        با افزایش مداوم تعداد مادران شاغل، گسیختن وابستگیها و نظام خانواده های سنتی، تنشهای روانی حاصل و نیز اشتغال والدین در خارج از محیط خانه که حاصل الگوی زندگی کنونی است، کودکان اغلب نمی توانند از منابع یک محیط و برانگیزنده بهره مند شوند.

-        کودکان مناطق محروم، بویژه از این نظر محرومیت های بیشتری را متحمل می شوند والدینی که بی سواد هستند توانایی تعامل مؤثر و مفید با کودکان خود را ندارند و نمی توانند به رشد مطلوب و مناسب گفتار و زبان و مهارت های شناختی کودک خود کمک کنند. فقدان تسهیلات وسایل و مواد سیفی اسباب بازی، کتاب، امکانات بازی و غیره به محرومیت های آنان می افزاید

-        آموزش و پرورش در دوره پیش از دبشتان در این زمینه بسیار حائز اهمیت است یک برنامه آموزش و پرورش مناسب در این دوره تجاربی محرک برای رشد ذهنی، زبانی، جسمی، اجتماعی و عاطفی کودکان فراهم می آورد. اگر این نوع برنامه ها به گونه مؤثری سازمان داده شوند می توانند محرومیت ناشی از کمبودهای محیط خانه را جبران کننده و کودک را در ساختن مبنایی قوی برای سهولت رشد بعدی و بارور کردن استعدادهای کاملش یاری کنند.

آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان به به عمومیت و جامعیت آموزش و پرورش ابتدایی نیز کمک می کند.

-یک برنامه آمادگی برای مدرسه کودک فراهم می کند یعنی او را با مفاهیم و مهارتهای گفتاری و جسمی که برای یادگیرری خواندن، نوشتن و حساب کردن در کلاسهای ابتدایی ضروری هستند آشنا و از این نظر آماده می کند. همچنین به رشد قابلیت ها و شایستگیهای دیگر کودک کمک می کند مانند سازش با کودکان دیگر، پیروی از برنامه های عادی روزانه، یادگیری، ساکت نشستن و تمرکز کردن بر فعالیتها در یک دوره زمانی خاص، طولانی تر شدن مدت توجه و مواردی از این قبیل

کودک در برنامه آموزش و پرورش دوره پیش از دبستان چه ویژگیهایی دارد؟

·       کودکان سه تا شش ساله ای که به مراکز پیش از دبستان می آیند ویژگیهای نسبتاً مشترکی دارند:

-        تمایل به خود محوری و خود مرکزی دارند و اساساً هر چیز را از دیدگاه و دریچه چشم خود می بینند کودکان در این سنین قادر به سازگار کردن افکار و بیان تفکرات خود از نظر دیگران نیستند

-        تمایل به یادگیری از طریق اشیای واقعی و عینی و تجربه های دست اول دارند زیرا توانایی تفکر انتزاعی و استدلال هنوز در آنان رشد نیافته است. بنابراین از طریق بازی و فعالیت به خود بهتری یاد می گیرند.

-        تأمل کوتاهی می کنند یعنی توانایی برای تمرکز کردن و توجه به فعالیتها را برای مدتی طولانی ندارند.

-        برای یادگیری کنجکاو، خودجوش و مشتاق هستند و به امور تازه با علاقه پاسخ می دهند.

-        هنوز به فعالیتهای گروهی بزرگ عادت ندارند بنابراین از فعالیته های گروهی کوچک بهره بیشتری می برند.

-        نمی توانند به مدت طولانی ساکت و آرام بنشینند زیرا نیازی درونی برای تحرک و فعالیت جسمی در این سن وجود دارد.

-        در واکنشهای عاطفی خود نسبت به بزرگترها و کودکاندیگر طبیعی و مثبت هستند

-        از تکرار به ویژه قصه و داستان و اشعار لذت می برند.

-        به طور طبیعی و با طیب خاطر به موسیقی، و اشعار دارای وزن و قافیه پاسخ می دهند.

اگر چه ویژگیهای مشترکی در هر گروه سنی وجود دارد تفاوتهای فردی در کودکان هم از نظر میزان رشد و هم قابلیت ها و تواناییها یشان وجود دارد.

هر کودک فردی منحصر است و نباید با کودکان دیگر مقایسه شود.

هر کودک باید برای رشد همگام با خود مورد تشویق قرار گیرد و نباید برای انجام امور بر او فشار وارد شود.

کودکان سه تا شش ساله از بسیاری جهات با یکدیگر تفاوت دارند.

3-4 ساله

·       بر ماهیچه های بزرگ و کوچک خود بویژه ماهیچه های انگشتان تسلط کافی ندارند.

·       به بزرگترها برای لباس پوشیدن و در آوردن، نظافت، گره زدن بند کفش و غیره وابسته هستند

·       فعال هستند ولی خیلی پرخاشگر نیستند.

·       می توانند جملات کوتاه و ساده را درک کنند.

·       واژگان گفتاری محدودی دارند.

·       مدت زمان توجه بسیار کوتاهی حدود 5 تا7 دقیقه دارند.

4-5 ساله

·       تسلط بهتری بر حرکات بدنی خود دارند.

·       اتکا به نفس بیشتری دارند.

·       با دوستان خود بیشتر مشغول می شوند و به توجه کلامی بزرگترها نیاز بیشتری نشان می دهند.

·       کمی بیشتر از گذشته به فردیت و تأیید خود تمایل نشان می دهند

·       نیرومند، فعال و سرشار از انرژی هستند. رفتارهای پرخاشگرانه بسیاری از خودشان می دهند.

·       می توانند جملاتی را با پیچیدگی کمی بیشتر درک کنند.

·       مدت زمان توجه بیشتری نسبت به سالهای قبل و حدود 10-15 دقیقه دارند.

-6 ساله ها

·       بر ماهیچه های خود به خوبی مسلطند و در حرکاتشان استقلال کاملی دارند.

·       اتکا به نفس خوبی دارند و قادر به مراقبت و برآوردن نیازهای خود هستند.

·       خواستار رفاقت با دیگران هستند و تقاضای کمتری برای جلب توجه بزرگترها دارند

·       هنوز هم در رفتار خود به فردیت و تأیید خود گرایش نشان می دهند.

·       می توانند باریهای همراه با مقررات را به آسانی بازی کنند و معنی رقابت را می فهمند و برای آن انگیزه دارند

·       فعالیت و تحرک و پرخاشگری هنوز هم در آنان ادامه دارد.

·       می توانند از دستورالعمل های پیچیده تری پیروی کنند.

·       می توانند برای انجام یک فعالیت به مدت طولانی تری توجه داشته باشند.

برنامه آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان شامل چه چیزهایی می شود؟

هدف آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان پرورش و رشد همه جانبه کودک است.

رشد زبان وگفتار             

رشد جسمی و حرکتی               

 رشد خلاقیت و ابراز وجود و درک زیباییها

  رشد ذهنی و شناختی                      

رشد اجتماعی                       

 رشد عاطفی

روش آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان: چه و چرا؟

روش آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان به طور قطعی روش بازی است یعنی باید بر اساس بازی و فعالیت استوار باشد.

-        روش بازی کودک- محور و تقویت کننده نیازهای فردی، تواناییها و علایق اوست. بازی، طبیعت دوم کودک است و راهی طبیعی برای بیان عقاید و احساسات و نیز پژوهش و شناخت دنیای پیرامون کودکان محسوب می شود.

-        موقعیت های بازی تجربه های برای یادگیری کودک به شکل عینی فراهم می آورد.

-        بازی برنامه ای متعادل، فرایند، محسو.ر را فراهم می آورد که همه ی اهداف رشدی را تحقق می بخشد.

-        بازی توجه فردی و ارزشیابی مداوم هر کودک را تسهیل می کند.

-        بازی یادگیری را برای کودکان لذت بخش می سازد و در آنان انگیزه ای مداوم برای مدرسه رفتن و یادگیریهای مدرسه ای بوجود می آورد.

در طراحی و اجرای فعالیتها

به خاطر داشته باشید که

-        ترتیب زیر را دنبال کنید.

-        از مفاهیم عینی به ذهنی

-        از آشنا به نا آشنا

-        از ساده به دشوار

-        همه فعالیت ها باید تا جایی که مسیر است در توالی زیر طراحی و اجرا شوند.

-        تجربه های واقعی زندگی

-        کسب تجربه از طریق دست ورزی با وسایل و موادی که نشانه تجربه های واقعی زندگی است.

-        کسب تجربه از طریق تصاویر تجربه های واقعی زندگی و ترسیم اشیاء

-        کار با وسایل و مواد نمادین یا انتزاعی برای قتال الفبا و کلمات

روش آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان: طراحی و اجرا

·       روش آموزش و پرورش در دوره پیش از دبستان که همان روش بازی است شامل فعالیت هایی زیر است:

-        بحث و گفتگوهای آزاد و سازمان یافته

-        قصه گویی و داستان سازی

-        فعالیت های نمایشی

-        سرودها و اشعار موزون

-        موسیقی و حرکات

-        بازی آزاد در فضای بسته با معماها (پازلها، مهره ها، مکعب ها)

-        بازی در فضای باز

-        بازی با شن

-        بازی با آب

-        بازیهای عروسکی

-        گردش در طبیعت

-        گردشهای علمی و خارج از مدرسه

کلاس درس در مراکز پیش از دبستان: سازماندهی و تنظیم

·       کلاس درس در مراکز آموزش و پرورشی پیش از دبستان باید به طریقی تنظیم گردد که اجرای روش بازی را تسهیل کند بنابراین

-        کلاس درس باید به طریقی تنظیم گردد که فضای کافی برای هر دو فعالیت های گروهی بزرگ و کوچک را فراهم آورد.

-        کلاس درس باید برای نمایش کارهای کودکان و نیز تصاویر مربوط به پروژهای مختلف نمودار و غیره تدارکاتی فراهم آورد.

-        چنانچه مسیر باشد یک تخته سیاه باید در سطح قامت و دید کودکان تدارک دیده شود تا آزادانه از آن برای نقاشی و ترسیم و خط خطی کردن و مواردی از این قیبل استفاده کنند.

-        کلاس درس باید محلی برای انبار کردن و قرار دادن وسایل بازی داشته باشد تا خود کودکان در بازیهای آزاد، براحتی وسایل را از آن محل بردارند و در  پایان بازی به روشی منظم در جای خود قرار دهند.

ارزشیابی کودک در مراکز آموزش و پرورش پیش از دبستان: چرا؟ چه موقع

·       از آنجا که آموزش و پرورش پیش از دبستان رشد محور و نه موضوع محور است ارزشیابی غیر رسمی مداوم کودک بر اساس هدفهای رشدی، اساساً لازم است.

·       ارزشیابی کودک باید به طور انفرادی صورت گیرد و شامل همه جهات رشد او مانندرشد عاطفی اجتماعی، شناختی و گفتاری شود.

·       باید ارزشیابی مداوم اساساً از طریق مشاهده رفتار کودک و پاسخهای او به هنگام فعالیتهای مختلف بازی صورت گیرد مانند زمان انجام فعالیتهایی چون بازی با معماها، فعالیتهای شناختی و گفتاری علاوه بر ارزشیابی مداوم، ارزشیابی دوره ای نیز باید صورت گیرد. گزارش پیشرفت هر کودک را می توان با والدین نیز در میان گذاشت.

·       ارزشیابی از هر دوره باید بر اساس فعالیتها و برنامه های مربوط به آن دوره خاص گیرد.

ارتباط معلمان با والدین را می توان از راههای زیر برقرار کرد.

-        ملاقاتهای اتفاقی و ضمنی، برای مثال وقتی که والدین برای بردن و آوردن کودکان خود به مراکز می آیند.

-        ملاقاتهای سازمان یافته معلم و والدین که می توان به صورت ماهانه و یا سه ماه یکبار و یا به طریق دیگر ترتیب داد.

-        جشنواره ها و یا مراسم مختلف که می توانم به صورت سالانه ترتیب داد و در آنها از خانواده های کودکان دعوت کرد.

-        روزنامه های خبری در صورتی که والدین با سواد و آگاه باشد.


 
تحلیل بنویسیم پایه اول ودوم(سهیلا رمضانی)
ساعت ۱۱:٠۱ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٢/٢ : توسط : مریمی

نظام نوشتاری فارسی اول و دوم 

نظام نوشتاری فارسی از راست به چپ نوشته می شود.این نظام دارای دو نوع نشانه است:نشانه های حرفی ونشانه های زیری وزبری.

الف)نشانه های حرفی .اسامی این دسته از نشانه ها ازقرار زیراست:

الف ,ب پ ت ث جیم  چ خ دال ذال ر ز ژ سین شین صاد ضاد طا ظا عین غین ف قاف کاف گاف لام میم نون واو ه ی.

حروف دال ذال ر ز ژ طا ظا و واو در همه جا به یک شکل نوشته می شوند.

حروف الف ب پ ت ث جیم چ ح خ  سین شین صاد ضاد ف قاف کاف گاف لام میم نون و ی به دو شکل نوشته می شوند ،مانند حرف "ن" که به دو شکل" ﻨ " "ن "نوشته می شود که به گونه ی اول حرف کوچک یا "غیر آخر" وبه گونه دوم حرف بزرگ یا" آخر" می گوییم .

حروف عین،غین،وه به چهار شکل نوشته می شوند :در آغاز کلمه ،وسط ،چسبان پایانی ومنفرد.

آقای یار محمدی در این زمینه به کار بردن دو اصطلاح" حرف "و" حرفگونه "نوشته است:"حرف صورت نوشتاری آواهای زبانی است واشکال مختلف یک حرف را حرفگونه می نامیم .ازاین رو شکلهای مختلف "ﻫ، ﻬ، ﻪ و ه" هر یک حرفگونه ای از خانواده حرف" ها " به شمار می آید".

چنانچه تمایزی بین حرف وحرفگونه  را بپذیریم یم توان گفت نظام نوشتاری زبان فارسی دارای 32 حرف و62حرفگونه می باشد .

ب)نشاته های زیر وزبری.اسامی این نشانه ها عبارت است از تشدید،تنوین وعلامت همزه.

این نشانه ها در همه جا دارای یک شکل هستند. تشدید علامتی است که برای نشان دادن فرایند تولید ناقص به صورت " ّ " روی نشانه های حرفی قرار می گیرد،مانندلپّه. تنوین نماینده دو آوا ست(مصوت +صامت )که به صورت " اً "نشان داده می شود ،مانند معمولاً .

علامت همزه هم گاهی بتنهایی وگاهی در روی نشانه های حرفی الف، واو ودندانه ظاهر میشود ،مانند شی ٕ ،جرأ ت ،سؤال وتبرئه .

درنظام نوشتاری فارسی برای مصوتهای آ ⁄  اَ ⁄  اِ ⁄ هیچ نشانه ای وجود ندارد ،ولی در پایه اول ابتدایی برای تسهیل در آموزش خواندان ونوشتن به طور موقت برای نشان دادن آنها بترتیب از سه نشانه کسره،فتحه وضمه استفاده می کنند.

 

 

 

نام نشانه های

حرفی

حرفگونه

مثال

 

آغازی

میانی

چسبان پایانی

منفرد

 

 

الف

آ- ا

ا

ا

ا

آب-مادر

 

ب

ڊ

ڊ

ب

ب

ببر،چسب

 

دال

د

د

د

د

دنیا،شاد

 

عین

عمو، معمول،

مواقع،دفاع

 

واو

و

و

و

و

ویلا،داور

 

هاله ،مهدی،مه،راه

 

نشانه های زیری وزبری نظام نوشتاری فارسی

نام نشانه های زیروزبری

شکل نشانه

مثال

تشدید

ﱢﱢ

نجّار،حقّ انسان

تنوین

ً

معمولاً،خصوصاً

همزه

ٔ

جرأت،سؤال

فتحه

-ََ

مَهریه

کسره

مِهران

ضمه

مُهر

اشکالات موجود در نظام نوشتاری فارسی

تحقیقات نشان می دهد که اشکالات رسم الخط فارسی نقش عمده ای درافت تحصیلی فراگیران در خواندن ونوشتن بویژه درس املا ایفا میکند .

1.در نظام نوشتاری فارسی برخی آواهای زبان دارای بیش از یک نشانه خطی هستند که همین نکته باعث می شود فراگیرانی که تمرین کافی ندارند در نوشتن املا دچار اشتباهات زیادی شوند. آواهای چند نشانه ای عبارتند از﴿ز،ذ،ض،ظ﴾ ﴿س،ث،ص﴾﴿ت،ط﴾ ﴿ق،غ﴾ ﴿ﻫ،ح﴾ ﴿الف،ع،همزه﴾ .

2.در نظام نوشتاری فارسی،برخی نشانه های خطی برای نمایش بیش از یک آوا به کار می روند که این موضوع باعث اشتباهات زیادی از سوی دانش آموزان دردرس املا می شوند .نشانه های حرفی چند آوایی عبارتند از الف،واو،ی ودو حرفگونه﴿ ﻪ  و ه﴾.

الف﴾                 الف                   همزه               انسان

                                             آ                     بار

                                                              

ب﴾                    واو                  v                      ولی                   

                                             u                      پور    

                                          O                        خورشید

                                         Ow                      جو

 

                                               Y                      یاور

ج﴾                      ی                      i                    میز

                                             Ey                    دی

                                        A                           موسیٰ

 

 

                                           h                      به به

د﴾                                      

                                         e                       دانه

ﻫ﴾                    ه                     h                      کوه   

                                        e                           دره

 

 

3.در نظام نوشتاری فارسی،برخی آواهای زبان در بیشتر موارد فاقد نشانه حرفی هستند که این نکته موجب بروز اشکالات املایی می گردد.آواهای بدون نشانه حرفی عبارتند ازa,o وe.

                          

                          مهر                       e﴿کسره﴾

                          پر                        o﴿ضمه﴾

                         پر                         a﴿فتحه﴾

 

4.در نظام نوشتاری فارسی در برخی کلمات ممکن است نشانه های حرفی وجود داشته باشند که ما بازای آوایی ندارد،مانند:

                               خواهر

                               خویش                  ø= و

                               خواندن  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شعرغیر رسمی ﴿عامیانه﴾

لالایی.لالایی برگرفته از واژه ی " لالا " ﴿غلام ،بنده،خادم﴾،به معنای نوایی دلنشین است که لالا برای آرام کردن وخواباندن نوباوگان می خوانده است ودر اصطلاح ،سروده ای شفاهی ،ساده، عامیانه ودور از قاعده های شعر رسمی واندیشه پردازی ،اما آهنگین ،گوش نواز ،آرامش آفرین ودر بردارنده س احساس ،عاطفه ، عشق وآرزوهای مادر نسبت به حال وآینده ی فرزند دلبند خویش است.

دیرینگی لالایی ها ،به دوران پیدایی خط ونوشتن می رسد ،این سروده ها ،همگام با پیشرفت انسان ها در بستر تاریخ با عنصر ها ی گوناگون زندگی آنان ﴿استوره،دین،زیبا شناسی،آرمان ها ،سیاست و.........﴾در آمیخته است،ازاین رو،بازتابی از آن ها را در خود دارد،نمونه ها:

             ا لالا، ملوس    ململ                 که گهورات چوب صندل

             لحاف چیت هندوستون               که بالشتت پر سیســـــتون

            ایا ای بـــاد تابســــتون                نظرکــن سوی هندوستون

           بــــگو بابا عزیز مـــن                برای رودم کتون بســـتون 

סوزن های بحر هزج برای لالایی ها مناسب ودل انگیز است .

           لالا،لالا که لالات می کنم من         نگاه قدوبـــالات میکنم مـــن

          لالا،لالاکه لالات بی بلا بود           نگهدار شب وروزت خدا بود

סلالایی ها بر پایه درونمایه نیز گونه های مذهبی ،اجتماعی،سیاسی و...........دارد:

               ......گل پرپر حسینم کو

               گل سرخ وگل شب بــو

              کــــنار رود ولب تشنه

              تــمام غنــــچه های او

لالا،لا غنــــچه ام ،لا

لالا،لالاگل فــــــــردا

           

             حسین واکبرم لالا

            علّی اصــغرم لالا

           کجایی عمه جان زینب

          سکینه دختـــــرم لالا

لالا،لالاگـــــل لاله

نکن گریه نکن ناله

         

            

لالا،لالا،گل آبــــــشن                            کاکارفته چشوم روشن

لالا،لالا،گل خشخاش                            کاکا رفته خدا همراش

لالا،لالا،گـــــل زیره                            بچه ام آروم نمی گیره

 

 


گل سرخ منـــــــی سالم بمونی                   ز عشقت می کنم باغبونی

تو که تا غنچه ای بویی نداری                  همین که واشدی با دیگرونی

لالاییت میگم وخوابت نمی آد                   بزرگت می کنم یادت نمی آد

عزیز کوچکم رفته به بـــازی                  به پای نازکش بنشسته خاری

به منقاش طلا خرش در آرید                  به دستمال حریر رویش ببندید

 

لالایی سرای معاصر،مصطفی رحمان دوست:

گنجشک لالا،سنجاب لالا               آمد دوباره ،مهتاب لالا             لالا،لایی،لالا،لایی

گل زود خوابید،مثل همیشه             قورباغه ساکت ،خوابیده بیشه      لالا،لایی،لالا،لایی

جنگل ،لالالا،برکه لالالا              شب بر همه خوش تا صبح فردا      لالا،لایی،لالا،لایی

 

منابع :

ادبیات کودک ونوجوان ،مولف وسازمان دهنده ی محتوا  :فرامرزنعمت اللهی

روش تدریس زبان فارسی ﴿در دوره دبستان﴾ مولف :دکتربهمن زندی

 

 

 

 

 

 


 
بررسی بنویسیم دوره ابتدایی(مهین فدوی)
ساعت ۱٠:٥٥ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٢/٢ : توسط : مریمی

 

انشا یعنی آفریدن پدید آوردن ، از خود چیزی گفتن و در اصطلاح یکی از فنون ادب که عبارت است نوشتن نامه های خصوصی، رسمی، عهد نامه ها و فرمانها است.

در قدیم کسی را که متصدی این کار بود را منشی می گفتند و او در علوم ادبی دست داشت.دیوان انشا یا دیوان رسائل در قدیم در دوره ی خلفا و پادشاهان اسلام درحکم یک وزارتخانه بوده است . با توجه به این تعریف انشا با جمله آغاز میشود و جمله دارای اجزای مشخص است.

بر اساس تجزیه ی جمله از دو بخش نهاد و گزاره به وجود می آید. نهاد بخشی از جمله است که در باره ی آن خبر می دهیم و گزاره بخشی از جمله است که درباره ی نهاد خبر می دهد .نهاد می تواند یک اسم یا گروه اسمی باشد. مثلادر جمله ی "بهار، درختان را سرسبز کرد." نهاد یک اسمی است و در جمله های " دانش آموزان کلاس پنجم، درس انشاء دارند." "دوستان مهمانانان ما که تازه آمده بودند، رفتند." نهاد گروه اسمی است.

سخنانان ما مرکب از کلمات است و کلماتی که در سخن به کار میرود و مطالب ما به وسیله ی آن بیان میشود 9قسم است: اسم، صفت، کنایه،عدد،فعل، قید،حرف اضافه،حرف ربط،صوت.

اسم کلمه ای است که مردم ،جانور یا شیء را با آن می نامند.

انواع اسم:

اسم عام:اسب ،باغ

اسم خاص:علی،حسن

اسم ذات:وجودش وابسته به دیگری نیست مانند:نامه ،دیوار، پسر

اسم معنی:وجودش وابسته به دیگری است مانند:کوشش، سیاهی، راستی

اسم جمع:   در ظاهر فرد اما معنی جمع دارد مانند : دسته ،لشگر

اسم معرفه:برای مخاطب شناخته شده است." بالاخره خانه را خریدم." مخاطب می داند کدام خانه را می گوید.

اسم نکره:برای مخاطب شناخته شده نیست." دوستی شکایت نزد من کرد." مخاطب نمی داند آن دوست کیست.

اسم مفرد: شیر ، دختر ، خانه

اسم جمع:شیرها، دختران . نشانه های جمع فارسی ( ان ، ها )است

اسم ساده : مرغ ، خانه، پا

اسم مرکب:گلاب،نوروز،چارسو،شادباش،جست وجو، گفتگوباغبان

اسم جامد: از کلمه ی دیگری ساخته نشده مانند:سرو ، کوه،ماه ،شب

اسم مشتق : از کلمه ی دیگری ساخته شدهمانند:ناله،بخشش،رفتار،کردار

مترادف:دو کلمه که در ظاهر مختلف و در معنی یکی باشند مانند: مرز و بوم

متضاد:ظاهر متفاوت و در معنی هم ضد هستند : جنگ و آشتی،

متشابه در ظاهر متفاوت و در خواندن یکسان می باشند:خوار ، خار

حالات اسم: فاعلی(بر کننده کار دلالت می کند.) – مفعولی(کاری بر آن صورت گرفته است و نشانه آن را است.اگر مفعول بدون نشانه را باشد، متمم نامیده می شود.مثل او به گلدان آب داد.)-اضافه –ندا

انواع اضافه:ملکی(کتاب من)-تخصیصی(در باغ)- بیانی(انگشتر طلا)-تشبیهی(قد سرو)-استعاری(دست روزگار)

ندا :سعدیا ،خدایا، ای رفیق

مصغر: کلمه ای که بر کوچکی دلالت میکند:مردک، باغچه

صفت:کلمه ای که حالت و چگونگی چیزی یا کلمه ای را برساند

انواع صفت :فاعلی، مفعولی ،تفضیلی، نسبی

صفت فاعل : برکننده ی کار یا دارنده ی معنی دلالت می کنند و علامت آن (نده-آن-ار- گار- کار- گر ) مثال: خواننده ،خواهان، خواستار، آموزگار، فراموشکار، دادگر

صفت مفعولی:(اسم مفعول)بر آنچه فعل بر او واقع شده دلالت می کنند. علامت آن(ه) ماقبل مفتوح است مثال : آلوده نظر، خواب آلوده .گاهی (ه)حذف می شود:خاک آلود، دست پخت

صفت تفضیلی: در آخر آن لفظ  تر  افزوده می شود:برتر زیباتر

صفت نسبی :نسبت به چیزی یا محلی را می رساند:آسمانی، زمینی ،خاکی

صفت مشبه:با اضافه کردن (ا)به آخر ریشه فعل یا فعل امر درست می شود،مانند: خوانا، توانا، بینا

کنایات  :هر کلمه که معنی آن پوشیده وداشتنش محتاج قرینه باشد، آن را کنایه گویند:پنبه را از گوشت در بیار.

 

فعل کلمه ای که بر داشتن حالت یا انجام کاری دلالت دارد.فعل می تواند لازم (فعلی که نیاز به مفعول ندارد. مثل "علی آمد.") ،متعدی(فعلی که نیاز به مفعول دارد.مثل "گربه گلدان را شکست.")، امر، معلوم(فعلی که فاعل آن معلوم است."مثل علی کتاب را آورد.")، مجهول(فعلی که فاعل آن معلوم نیست."مثل شسشه شکسته شد.")، غا یب، حاضر، متکلم باشد.

زمان های فعل:گذشته، حال، آینده

 فعل وفاعل با هم مطابقت دارند.

ضمیر :کلمه ای که به جای اسم می نشیند تا از تکرار اسم جلو گیری کند.

انواع ضمیر: ضمیر شخصی(متصل "دخترم"_منفصل"تو،او") ،ضمیر اشاره(این،آن."خود را به این و آن مسپار"){ اگر این و آن با اسم بیاید به آن اسم اشاره می گویند.}،ضمیر مشترک(خود خویشتن)

قید:کلمه ای که مفهوم فعل ،صفت یا کلمه دیگر را به چیزی از قبیل زمان، مکان، حالت و چگونگی مقید سازد.قید دو نوع است:مختص ،مشترک.مختص فقط حالت  قیدی دارد.مثل هرگز، هنوز .مشترک آن است که بر غیر قید نیز استعمال کند؛ مثل خوب، بد که می تواند صفت هم باشد.

انواع قید:قید زمان(ناگهان ،دیر، زود، همیشه)،قید مکان(بالا، پایین، زیر، رو، هر،جا)، قید مقدار(بیش، کم، اندک، بسیار)،قید تاکید(البته، ناچار) ،قید ترتیب(پیاپی، دمادم، آنگاه، نخست)، قیدنفی(هرگز، اصلا، نه، ابدا)، قید وصف(خندان، سواره، آسان)، قید شک وظن(انگار، پنداری، شاید)، قید استفهام(چسان، کدام، مگر)، قید استثنا(جز، جزکه، الا)

حروف اضافه:کلماتی که نسبت بین دو کلمه را بیان کند و قبل از متمم می آید: به، از، با، بر، تا، اندر، در، نزد، برای، بهر، سوی

حروف ربط: دو عبارت یا دو کلمه را به یکدیگر ربط می دهد.(و، یا، پس، اگر، نه، چون، چه، تا)

اصوات : کلماتی که در موارد تحسین(زه، خوشا، خنک ،به به)، شگفتی (وه، عجبا ،شگفتا)،ندا(ای، یا)، درد و افسوس(وای، آه، اوخ ،آخ، دریغ، دریغا) ،آگاهی و تنبیه(ها، هان، هلا، الا، زنهار) گفته می شود.

پساوند:حروف مفرد یا مرکب که به آخر کلمات افزوده می شود و در معنی آن تصرف می کند .

پساوند مفرد: شامل یک حرف است؛ مانند( ا) دانا، بزرگا، شنوا، ( ک ) دخترک، پسرک، ( م )سوم، دوم، ( و ) خواجو، یارو، پسرو، ( ی ) دوستی، خوبی ،رفتنی، فلانی، تهرانی

پساوند مرکب: ین (زرین، سنگین) ه (زرینه، سیمینه )    اک (خوراک، پوشاک)  گین (سهمگین، شرمگین)آگین(شرم آگین، عطرآگین) ناک(دردناک، سوزناک) مند(دردمند، خردمند) ور(رنجور، مزدور) ور(هنرور، کینه ور)گاه(شامگاه، جایگاه) ستان(گلستان، کوهستان)سرا(کاروانسرا) کده(دهکده، بتکده) زار(گلزار) سار(چشمه سار، کوهسار)دان(گلدان )سیر(گرمسیر، سردسیر)گار(آموزگار، پروردگار)کار(ستمکار، خطاکار)گر(بیدادگر، ستمگر، دادگر)ان(خندان، گریان)ار(دوستار، گرفتار )بان(باغبان ،مهربان)بد(هیربد، سپهبد)

تحلیل کتب درسی

در کتاب بنویسیم پایه اول، درس انشا فقط در حد کامل کردن جمله با یک کلمه، مرتب کردن جمله، نوشتن جمله برای تصاویر، جمله سازی با واژگان داده شده، پاسخ نوشتن برای سؤالات ،مطابقت دادن فاعل با فعل، تمرین می شود می شود.

پایه دوم علاوه بر تکرار تمرینات پایه اول در دروس مختلف جمع بستن با( ها) و( ان)، کلمات هم معنی، مخالف، ساخت جمله پرسشی وبه کار گیری نشانه( ؟)، ساخت صفت فاعلی (پرنده ،داننده)بدون دانستن نام آن ،صفت تفضیلی ،به کار گیری نشانه های (.)(؟)(" ") ،ساخت اسم مرکب با پسوند( بان)، به کار گیری بدون دانستن اصطلاح حروف اضافه ،استفاده از زمان افعال بدون گفتن گذشته یا حال، ساخت  صفت با تکواژهای "با" "بی" بدون دانستن واژه صفت ،در بعضی دروس هم تمریناتی مانند :ادامه دادن داستان داده شده که آغاز انشا نویسی است.

پایه سوم علاوه بر تکرار تمرینات پایه های اول و دوم  نوشتن صفت مناسب همراه  اسم بدون این که از کلمه صفت نام برده شود وصفات اشاره "این" و" آن" تمرین می شود.وصل کردن نهاد به گزاره مناسب بدون نام نهاد و گزاره به کار بردن حرف ربط (و)بدون بردن نامی از حرف ربط همچنین پساوند (گاه)(زار)(مند)(ساز)(دان)(بان)(گار)(گر)(ستان) (ین) برای ساخت واژه های جدید به کار می رود. برای تمرین و آمادگی برای نوشتن انشا تمریناتی از قبیل ادامه دادن داستان  ادامه متن و تمرینات خلاقیتی از قبیل اگر مادربزرگ یا پدربزرگ بودی ...یا اگر شهردار بودی...در کتاب آمده است .

 

در پایه چهارم علاوه بر موضوعات پایه های قبلی واژگان هم خانواده نیز مطرح می شود.

 با اصطلاح مترادف به عنوان هم معنی در این پایه آشنا می شوند.کاربرد ضرب المثل را می آموزندو اسمهای مرکب بیشتر از پایه های قبل        می آموزند.در این پایه جمع مکسر(طفل،اطفال)را می آموزند.اصطلاحات حروف اضافه، نهاد، قید، فعل وزمان های فعل  تحت عنوان گذشته و حال   در این پایه مطرح می شود.

کاربرد نشانه های دستوری (.)(،)(:)(!)(؟)تمرین می شود.

بیشترین تمرینات پایه چهارم مربوط به نوشتن متن و انشا نویسی است.تا قبل از این پایه نوشتن متن فقط در حد ادامه دادن متن و نوشتن متن برای تصاویر بود اما در پایه چهارم انشا تحت عنوان انشا شروع می شود.

درکتاب بنویسیم  پایه ی پنجم به وسیله ی تمرین های گوناگون با انواعی از ساختهای وازه  آشنا می شویم که گاهی  دانش آموزان نام آن ساختها را نمی دانند.به عنوان مثال ساخت صفت فاعلی با" نده" مانند : سازنده

 

 

همچنین برای افزایش دامنه ی لغات دانش آموزان از تمرینات متعددی مانند: تمرین کلمات هم معنی،

 کلمات مخالف و کلمات هم خانواده استفاده شده است.

 

شناخت منادا و به کار گیری ویرگول بعد از منادا ،شناخت ضرب المثل و به کار گیری آن،

به کار گیری صفت مناسب با اسم ،آشنایی با رابطه ی صفت و اسم ،آشنایی با ساخت صفت فاعلی بدون داشتن نام آن به عنوان صفت فاعلی، ساخت صفت تفضیلی و صفت عالی ،حروف ربط و کاربرد آنها وتمرین املا نویسی از دیگر موضوعاتی است که در پایه پنجم آموزش داده ویا تمرین می شود.

ساخت واژه های جدید با تکواژهای :زده، نامه، زار ، سار ، مند ،انگیز، ناک و.... موجب آشنایی دانش آموزان با واژه های مرکب شده ودر زیبا نویسی انشا به او کمک می کند.

 

تمرین های  خلاقیتی در نوشتار برای طبقات بالای رشد شناختی مثل ترکیب در کتاب آمده است؛ مانند:نوشتن متن با کلمات داده شده ،ادامه دادن متن ، نوشتن متن برای تصاویر، انتخاب نام برای درس ،ادامه دادن جمله برای تمرین انشا نویسی وبالاخره نوشتن انشاء .

تمرین خط و خوش نویسی و پنج جمله ی زیبا ی درس به انتخاب .انش آموز،  حسن زیبا شناسی،علاقه  و همچنین دقت دانش آموز را در نوشتن برمی انگیزد.

تمرین خلاصه نویسی موجب ازدیاد  درک مطلب بچه ها می شود. آشنایی دانش آموزان با نوشتن نامه و اصول نامه نویسی به عنوان یک وسیله  ارتباطی آشنایی با نوشتن برای ثبت تاریخ و وقایع تاریخی و شناخت آن به عنوان وسیله ی انتقال دانش وآشنایی با گذشتگان  ازدیگر موضوعاتی است که در نظر گرفته شده است.

 قرار دادن ٢ درس آزاد برای تولید درس  توسط دانش آموزان موجب تقویت توجه  و احساس مسئولیت  برای تهیه تمرینات شده ودر نتیجه تقویت خلاقیت وتقویت اعتماد به نفس دانش آموز می شود؛زیرا آنان حس می کنند مانند صاحب نظران درس تولید کرده اند.

صرف فعل در زمان های مختلف، توجه به معانی متفاوت یک فعل در جملات گوناگون، انواع جمله خبری ، پرسشی ، امری ، تعجبی، صرف شخص در فعل مفرد و جمع اول شخص و دوم شخص....، ساخت فعلهای مرکب مثل فرو رفت، بازگشت ،برچید نیز در پایه پنجم به طور مختصر اشاره شده است.

آشنایی با نهاد گزاره به عنوان اجزا ی اصلی جمله ،آشنایی با نقش مفعول در جمله و شناخت آن، آشنایی با نقش قید آشنایی با نقش مضاف و مضاف الیه و کاربرد آن در جمله، آشنایی باضمیر و نقش آن پیش زمینه ی تجزیه  جمله را فراهم می کند.

جمله                جمله

نهاد

مفعول

قید

صفت

فعل

من هر روز گلدان را آب می دهم.

 

 

 

 

 

 

آشنایی با نثر قدیم در درس طوفان نوح، آشنایی با واژگانی که وارد زبان فارسی شده است و آشنایی با ادبیات گذشته ایران اورا به خواندن متون کهن مشتاق می کند.

اشکالی که در کتاب دیده می شودجمله سازی زیاد است. در حالیکه دانش آموز در پایه های اول و دوم کاملا جمله سازی را یاد گرفته و تمرین جمله سازی برای پایه ی پنجم یک تمرین پیش پا افتاده است .برای مثال در صفحات  ٢-١٧-٣٠-۴٧-۵٨-٨٠کتاب تمرین جمله سازی آمده است.

منابع:

قریب عبدالعظیم،فروزانفر بدیع الزمان ،ملک الشعرابهار،همایی جلال،یاسمی رشید  دستور زبان فارسی پنج استاد    انتشارات اشراقی    چاپ سوم   1371

ج   کتاب راهنمای آموزش وارزشیابی املا چاپ سوم

زندی بهمن روش تدریس فارسی دوره دبستان

کتاب معلم راهنمای تدریس فارسی دوره دبستان  

 

 

 

 


 
واج / شهناز جوان فرد
ساعت ۱:٠٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٢/۱ : توسط : مریمی

واج ، واحدی صوتی است که می تواند دریک ساخت آوایی، جانشین آوای دیگری شود و آن ساخت را به ساخت دیگری تبدیل کند. به عبارت دیگر با تغییر یک واج، کلمه به واژه ای دیگر تبدیل می شود. به طور کلی هر یک از صداهای موجود در زبان را « واج» می نامند. نام دیگرش « آوا » یا « صوت » است .

واج خود به تنهایی معنا ندارد ولی تغییرات معنایی ایجاد می کند مثلاً آوای / د / که می تواند در ساخت آوایی« بار» جانشین آوای / ر / شود و آن را به ساخت آوایی« باد» تغییر دهد. واژه ی« پَر» با تغییر آوای /   َ   / به /   ُ   / واژه ی دیگری می سازد پُر

درزبان فارسی29 واج موجود است که به دو دسته ی صامت و مصوّت تقسیم می شوند:

                   1. بلند: / ا / ، / ای / ، / او /

الف) مصوّت

                   2. کوتاه: /   َ   / ، /   ِِ    / ،  /   ُ   /

ب) صامت: / ء / ، / ب / ، / پ / ، / ت / ، / س / ، / ش / ، / ج / ، / چ / ، / خ / ، / د / ،
/ ژ / ، / ز / ، / ر / ، / ف / ، / ق / ،/ ک / ،/ گ / ، / ل / ،/ م / ،/ ن / ،/ و / ، / ه / ،/ ی /

واج ها در ساختمان واحد بزرگتر زبان یعنی « تکواژ» به کار می روند. به دلیل این که واج با حروف اشتباه نشوند آن ها را داخل /  / قرار می دهیم زیرا این واج ها صدای حروف هستند. برای نشان دادن حروف، آن ها را داخل «  » قرار می دهیم.

 

 

1- / ء / : مانند صدای اول کلمه «ابر» : / ء /+/ ـَ /+/ ب /+/ ر /

کتاب بخوانیم اول دبستان درس 2 صفحه 36:

در کدام یک از کلمه‌های زیر صدای « اَ » آمده است؟

اَنار       سیب        مار        اَسب

دو کلمه را پیدا کن که صدای « اَ  ـَ  » دارند.

2- / ب / : مانند صدای اول کلمه‌ی «بَهار» : / ب /+/ ـَ /+/ ه /+/ ا /+/ ر /

درس 1 صفحه 33:

در کدام یک از کلمه‌های زیر صدای «بـ   ب» آمده است؟

دریا       باران      تاب     دست

3- / پ / : مانند صدای اول کلمه «پاک» : / پ /+/ ا /+/ ک /

درس 9 صفحه 64:

دو پرنده را که صدای «پـ پ» در آنها باشد پیدا کن.

4- الف: / ت / : مانند صدای آخر کلمه‌ی «رفت»: / ر /+/ ـَ / ف /+/ ت /

درس 4 صفحه 42 و 43:

کلمات هم آغاز: تاب، توپ       کلمات هم پایان : سوت، دست

در درس چه چیزی را دیدی که صدای «ت» داشت؟

چهار کلمه را پیدا کن که صدای «ت» در آنها باشد.

 

ب: مانند صدای اول کلمه‌ی «طناب» : / ت /+/ ـَ /+/ ن /+/ ا /+/ ب /

درس 20 صفحه 102:

کلمه‌هایی را که در آن نشانه « ط » دارند را پیدا کن.

چهار کلمه را که در آنها نشانه « تـ ت » باشد را پیدا کن.

5- الف) س: مانند صدای اول کلمه‌ی «سَرد»: / س /+/ ـَ /+/ ر /+/ د /

درس 3 صفحه 40:

در کدام یک از کلمه‌های زیر صدای « سـ » غیر آخر و در کدام یک صدای « س » آخر آمده است؟

اَنار        خرس         یاس        ستاره

دو کلمه را پیدا کن که صدای « س » در آخر آنها باشد.

ب) مانند صدای اول کلمه «ثریا»: / س /+/ ـُ /+/ ر /+/ ـَ / ی / +/ ی /+/ ا /

درس 17 صفحه 94:

کلمه‌هایی را که نشانه « ثـ ث » دارند را پیدا کن.

کلمه‌هایی را که نشانه‌ی « سـ س » دارند پیدا کن.

ج) مانند صدای سوم کلمه «مصر» : / م /+/ ـِ /+/ س /+/ ر /

درس 14 صفحه 85:

کلمه‌هایی را که نشانه « صـ ص » دارند پیدا کن.

کلمه‌هایی را که نشانه « سـ » دارند پیدا کن.

6- ج : مانند صدای اول کلمه‌ی «جواب» : / ج /+/ ـَ /+/ و /+/ ا / ب /

درس 11 صفحه 74:

دو کلمه را که صدای « ج » آخر در آنها باشد پیدا کن.

7- چ: مانند صدای اول کلمه‌ی «چاه» : / چ /+/ ا /+/ ه /

درس 12 صفحه 79:

سه کلمه را که صدای « چـ » غیر آخر داشته باشد پیدا کن.

8- خ: مانند صدای اول کلمه‌ی «خواب»: / خ /+/ ا /+/ ب /

درس 10 صفحه 69:

دو کلمه را که صدای « خـ » غیر آخر در آنها باشد پیدا کن.

9- د: مانند صدای اول کلمه‌ی «دارا» : / د /+/ ا /+/ ر /+/ ا /

درس 2 صفحه‌ی 36:

در کدام یک از کلمه‌های زیر صدای « د » در اول شنیده می‌شود؟

درخت         رودخانه         مادر          دست

دو کلمه که صدای ( د ) دارند پیدا کن.

10- ر: مانند صدای سوم کلمه‌ی «بَرف» : / ب /+/ ـَ /+/ ر /+/ ف /

درس 5 صفحه 46:

چهار کلمه بگو که در آنها صدای « ر » باشد.

 

11- الف) ز: مانند صدای اول کلمه‌های « زَن » : / ز /+/ ـَ /+/ ن /

درس 6 صفحه 50:

در کلمه‌های زیر صدای « ز » در کجا آمده است؟

بازار زردآلو زَرد سَبز قِرمِز سوزَن

دو نوع میوه که صدای « ز » داشته باشد پیدا کن.

ب) مانند صدای اول کلمه‌ی «ظالم» : / ظ /+/ 1 /+/ ل /+/ ـِ / م /

درس 22 صفحه 109:

کلمه‌هایی را که نشانه « ظ » دارند را پیدا کن.

ج) مانند صدای اول کلمه «ذکر» : / ز /+/ ـِ /+/ ک /+/ ر /

درس 15 صفحه 88:

کلمه‌هایی را که نشانه « ذ » دارند پیدا کن.

کلمه‌هایی را که نشانه « ز » دارند پیدا کن.

د) مانند صدای اول کلمه‌ی « ضرورت » : / ز /+/ ـَ /+/ ر /+/ او / ر /+/ ـَ / ت /

درس 19 صفحه 99:

برای هر کدام از شکل‌های « ضـ ض » یک کلمه بگو .

دو کلمه پیدا کن که در آنها نشانه « ز » باشد.

12) ژ : مانند صدای اول کلمه ژاله: / ژ /+/ ا /+/ ل /+/ ـِ /

 

درس 12 صفحه 79:

کلمه‌ای را که صدای « ژ » در اول ‌آن باشد پیدا کن.

13) ش: مانند صدای آخر کلمه‌ی «آتش» : / ء /+/ آ /+/ ت /+/ ـَ / ش /

درس 7 صفحه 55:

در درس چه چیزهایی را دیدی که صدای « ش » داشت؟

نام سه عضو از بدن که صدای « شـ ش » در آنها باشد پیدا کن.

14) ف: مانند صدای اول کلمه‌ی « فَرش » : / ف /+/ ـَ /+/ ر /+/ ش /

درس 9 صفحه 64:

دو وسیله‌ات را نام ببر که صدای « فـ ف » در آنها باشد.

15) ق: مانند صدای اول کلمه « قلب »: / ق /+/ ـَ /+/ ل /+/ ب /

تمرینی راجع به این واج وجود ندارد.

مانند صدای اول کلمه « غَریب »: / ق /+/ ـَ /+/ ر /+/ ی / ی /

16) ک: مانند صدای اول کلمه « کشف » : / ک /+/ ـَ /+/ ش /+/ ف /

درس 8 صفحه 60:

دو حیوان را که صدای « ک » آخر داشته باشد پیدا کن.

17) گ: مانند صدای اول کلمه‌ی « گربه » : / گ /+/ ـُ /+/ ر /+/ ب / ـِ /

درس 9 صفحه 64:

نام حیوانی را که صدای « گـ گ » در آن دو بار تکرار شده باشد را پیدا کن.

18) ل: مانند صدای اول و آخر کلمه « لال »: / ل /+/ ا /+/ ل /

درس 10 صفحه 69:

دو کلمه که صدای « لـ ل » در آن شنیده شود را بگو.

دو کلمه که صدای « لـ ل » در آنها دوبار تکرار شده باشد پیدا کن.

19) م: مانند صدای اول کلمه « مار » : / م /+/ ا /+/ ر /

درس 3 صفحه 40:

 چه چیزهایی در کلاس شما صدای « مـ م » دارد؟

دو کلمه را که صدای « م » در اول آنها باشد پیدا کن.

20) ن: مانند صدای آخر کلمه «جهان» : / ج /+/ ـَ /+/ ه /+/ ا / ن /

درس 5 صفحه 46:

در کلمه‌های زیر کدام شکل « ن » آمده است؟

ایران ، نان ، باران ، امین ، نانوا

دو وسیله بازی را که در آنها صدای « ن » باشد را پیدا کن.

21) ه : مانند صدای اول کلمه « همیشه » : / ه /+/ ـَ /+/ م /+/ ی / ش /+/ ه /

درس 11 صفحه 74:

در آخر کدام یک از کلمه‌های زیر صدای « هـِ » و در کدام کلمه‌ها صدای « اِ » شنیده می‌شود؟

کوه       ستاره        به به        خنده

چهار کلمه را که یکی از نشانه‌های «هـ ـهـ ـه ه » در آن باشد پیدا کن.

مانند صدای اول کلمه « حَرف» : / ه /+/ ـَ /+/ ر /+/ ف /

درس 18 صفحه 96:

سه کلمه را که نشانه « هـ » داشته باشد پیدا کن.

کلمه‌هایی را که نشانه « حـ ح » داشته باشد پیدا کن.

22) و : مانند صدای اول کلمه « وصل » : / و /+/ ـَ /+/ سـ /+/ ل /

مانند صدای آخر کلمه‌ی « ناو » : / ن /+/ ا /+/ و /

درس 8 صفحه 60 :

دو کلمه را که صدای « و » در وسط آن باشد پیدا کن.

23- ی: مانند صدای اول کلمه « یار » : / ی /+/ ا /+/ ر /

درس 7 صفحه 55:

دو کلمه که صدای « یـ ی » در آنها باشد پیدا کن.

 

 

 

مصوت: های زبان فارسی:

1- / ـَ / : مانند صدای دوم کلمه « پَر » : / پ /+/ ـَ /+/ ر /

ص 36:

دو کلمه که صدای « اَ ـَ » دارند را پیدا کن.

چند میوه را که با صدای « اَ » شروع می‌شود نام ببر.

2-/ ـِ / : مانند صدای دوم کلمه « پِدَر » : / پ /+/ ـِ /+/ د / ـَ / ر /

درس 7 ص 55:

چند وسیله را نام ببر که در آنها صدای « اِ ـِ ـه ه » باشد.

3- / ـُ / : مانند صدای دوم کلمه « پُر » : / پ /+/ ـُ / ر /

درس 8 صفحه 60:

چند وسیله را نام ببر که صدای « اُ ـُ » داشته باشد.

دو حیوان را که صدای « اُ ـُ » داشته باشد پیدا کن.

4- / ا / : مانند صدای دوم کلمه « کار »: / ک /+/ ا /+/ ر /

درس 1 صفحه 33:

در کدام یک از کلمه‌های زیر صدای « آ » آمده است؟

آب      اَبر       آتش       سبد

بازی: آموزگار از بچه‌های می‌خواهد که صدای « آ» را تا آنجا که می‌توانند کشیده ادا کنند.

5- / ای / : مانند صدای دوم کلمه « شیر » : / ش /+/ ای /+/ ر /

درس 6 صفحه 50:

در کلمه‌های زیر کدام نشانه « ایـ » آمده است؟

ایران ایمان سرمه‌ای سفید آبی.

یک کلمه را پیدا کن که در آن صدای « ایـ » تکرار شده باشد.

6- / او / : مانند صدای دوم کلمه شور: / ش /+/ او /+/ ر /

درس 4 صفحه 43:

چند کلمه بگو که صدای « او » داشته باشد.

دو میوه را پیدا کن که در آنها صدای « او » باشد.

برخی زبان شناسان صدای « اِ و » را هم جزء واج‌های زبان فارسی در نظر می‌گیرند. این صدا در کلماتی همچون: « قوم » ، « حوض » ، « موز » و ... دیده می‌شود.

درس 11 صفحه 74:

نوک دو خورشید

چهار کلمه را که « اُ » استثنا داشته باشد پیدا کن.

ملاحظه کردید  که حرف با واج تفاوت دارد مثلاً برای نشان دادن صدای حرف «ح» در کلمه ی « روح» از صدای / ه / استفاده کردیم.حروف و صدای مشترک آن ها را ببینیم:

 حروف                                                 صدای مشترک

ت، ط                                                     / ت /

ذ، ز، ض ، ظ                                             / ز /

ص ، س، ث                                       / س /

ء ، ع                                                      / ء /

ق، غ                                                    / ق /

ح، ه                                                                / ء /

تفاوت میان شکل نوشتاری حروف و واج ها در زبان فارسی مشکلات زیادی را برای دانش آموزان در املاء ایجاد می کند:

مثال بیشتر: به واج های واژه های زیر دقّت کنید:

شاد: / ش / + / ا / + / د /

پدر: / پ / + /   ِ  / + / د / +/   َ   / + / ر /

عصیر/ اثیر / اسیر : / ء / +/   َ   / + / س /+ / ی /+ / ر /

خانه: / خ / + / ا / + / ن /+ /   ِ  /

آزار: / ء / + / ا / + / ز /+ / ا / + / ر /

شکفت: / ش / + /   ِ  / + / ک / + /   ُ   /+ / ف /+ / ت /

کمال: / ک / +/   َ   / + / م / + / ا / + / ل /

کوشش: / ک / + / و / + / ش /+ / ش /

شتاب: / ش / +/    ِ   / + / ت /+ / ا / + / ب /

چراغ: / چ / +/    ِ   / + / ر /+ / ا / + / ق /

     با تشکر از حوصله ی شما

 

 

  • منابع:  سید بهنام علوی مقدم و محمد رضا پاشایی ، دستور زبان فارسی بر پایه ی زبان شناسی ،
  •  حسن ا نوری و حسن احمدی گیوی ،دستور زبان فارسی 2 ،  نشر موسسه انتشارات فاطمی ، چاپ سیزدهم
  • کتاب بخوانیم اول دبستان

 
مراحل خواندن (زهرا افشار نجفی کارشناس ابتدایی )
ساعت ۱۱:۱٢ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/۱/٢٦ : توسط : مریمی

 

مراحل آموزش خواندن

از دیدگاه صاحب نظران تعلیم وتربیت خواندن وتحولات آن مانند بسیاری از عملیات ذهنی دیگر دارای مراحلی است .به طوری که در هرمرحله ای وابسته به مراحل پیش می باشدبه عبارت دیگر توانایی های مربوط به هر مرحله بر بنیاد توانایی های مراحل قبلی استوار میگردد. 

ازجمله صاحب نظرانی که برای آموزش خواندن مراحلی مطرح کردند:کاریلو وهاریس می باشد که پس از تحقیقات بسیار به مراحل زیر دست یافته اند :

1-مراحل آماده شدن برای شروع خواندن

این مرحله برای رشد مراحل بعدی خواندن نقش اساسی دارد.شروع این مرحله از تولد تا6سالگی است "کاریلو معتقد است که رشد ویاد گیری تجربی درپیدا شدن آمادگی لازم برای موفقیت در خواندن سهم به سزایی دارد در این مرحله  مواد و نگرش های آموزشی

جنبه ی کاملا "غیر رسمی دارد اما به تدریج با بزرگ تر شدن کودک جنبه رسمی تری به خود می گیرد. این مرحله شامل توسعه ی مهارت های زبانی,گوش دادن, سخن گفتن ,توسعه ی حرکتی ,تمیز شنوایی وبینایی,تحول مفهوم و تفکر شناختی وتوانایی  دقت وتمرکز حواس در انجام فعالیت هاست .

معمولا" نقش متداول مراکز پیش دبستانی ایجاد مهارت هایی است در جهت آماده سازی کودکان برای خواندن .این مهارتها جنبه ی پیش نیاز برای مهارت های خواندن را دارند.

2-مرحله آغازین خواند ن

این مرحله با آموزش رابطه ی صداها ونماد ها وبر کشف رمز کلمه مشخص می شود.در این مرحله بیشتربر شناخت کلمه های نظری پایه ,پیداکردن اعتماد به نفس در هنگام خواندن وشروع آموزش مهارت های تحلیل  کلمه تاکید می شود.شروع آموزش خواندن از این مرحله میباشد که معمولأ در سال اول دبستان به وقوع می پیوندد.شروع خواندن مرحله ای است که اکثر پژوهش های خواندن را به خود اختصاص داده و بیشتر نو اوری ها و تحولات در این مرحله انجام گرفته است.«چال» نشان داده است که آغاز خواندن شروع فراگرد کد خوانی است.در این مرحله توصیه میشود که روی روش های تاکید بر کدهای توجه زیادی بشود چرا که بهترین نتیجه را به بار می اورد.تحقیق «بونو»و«دیکسترا» روی انواع روش های خواندن چون:خواندن مقدماتی ،ترکیب آواهای مقدماتی ،تدریس آغازین الفبا،روش زبانی و زبان آموزی و روش صوتی – زبانی چنین نتیجه را ارائه دادند:«هیچ روشی به تنهایی آن چنان کامل و برجسته نیست که بتواند روش های دیگر را از میدان خارج کند»

3-مرحله ی رشد سریع خواندن

پایه ریزی مهارت های اساسی خواندن در این مرحله انجام میشود .«کاریو» در این جا بر موارد زیر تاکید دارد:

«پیشرفت در شناسایی کلمه های نظری،بهبود درک خواندن،ایجاد علاقه به خواندن و تشویق به مطاله ی زیاد در مطالب متنوع.»

این مرحله معمولأ در کلاس های دوم و سوم انجام میگیرد و در واقع توسعه ی مرحله ی قبلی است.

کودک به طور عادی در خواندن پیش می رود ومهارت هایش درشناخت کلمه ها به سرعت افزایش می یابد.بخش کردن وکشیده گفتن اصوات ترکیبیرا فرا می گیرد.این مرحله زیر بنای  توسعه ی مرحله ی بعدی خواندن راتشکیل می دهد.

4-مرحله ی خواندن گسترده

این مرحله که درسال های آخر دبستان اتفاق می افتد بر خواندن مستقل تاکید دارد که با پیشرفت مداوم واژگان دست یابی به مهارت های بیشتر در درک ومرور پیوسته مهارتهای تحلیل کلمه تحقق می یابد.در این مرحله کودک از مطا لعه لذت می برد اما نیاز به کمک وراهنمایی دارد تا درمطالعه ی مطالب واقعی مهارت هایش توسعه یابد .

5-پالایش خواندن

این مرحله در دوره راهنمایی ودبیرستان دیده می شود که با پیشرفت درک در افراد و مهارت های خواندن مشخص می شود. همراه با آن کار ایی خواندن برای هدف های مختلف  وبا سرعت افزایش می یابد.

 


 
← صفحه بعد